Dalam pengajaran dan pembelajaran tatabahasa, frasa kerja (FK) biasanya dibahagikan kepada dua kategori utama iaitu FK transitif (FKT) dan FK tak transitif (FKTT). Seterusnya, kedua-dua kategori FK itu dibahagikan lagi kepada subkategori yang lebih kecil. FKTT biasanya dibahagikan kepada FKTT tak berpelengkap dan FKTT berpelengkap. FKT pula biasanya dibahagikan kepada dua subkategori iaitu FKT satu objek dan FKT dua objek.
Walaupun pembahagian ini dianggap memadai untuk membolehkan seseorang pengguna bahasa menjana ayat yang gramatis, masih terdapat beberapa masalah yang boleh mengelirukan. Antara masalah tersebut adalah berkaitan dengan pendefinisian FKT dua objek. Masalah ini merentetkan masalah lain iaitu kekaburan dalam pengenalpastian FKT kategori berkenaan.
Tatabahasa Dewan Edisi Ketiga (2008:392) mendefinisikan FKT dua objek sebagai FK yang dibentuk oleh kata kerja transitif sebagai intinya dan boleh mengandungi dua frasa nama (FN) yang menjadi objek kepada kata kerja itu. Dengan kata lain, ayat yang mengandungi FKT jenis ini hanya akan sempurna maksudnya dengan kehadiran dua FN sebagai objeknya. Contoh FKT dua objek ialah ”memberi” dan ”memberitahu” seperti yang terdapat dalam ayat (1-2) yang berikut:
(1) Siti memberi ibunya hadiah.
(2 Ali memberitahu saya maklumat itu.
Ayat (1-2) mengandungi FKT “memberi” dan “memberitahu” yang memerlukan kehadiran dua objek, iaitu “ibunya” dan “hadiah” (1), dan “saya” dan “maklumat itu” (2), untuk menyempurnakan maksud masing-masing. Tanpa kehadiran salah satu objek ini, ayat yang dijana (1’-2’) adalah tidak gramatis (bertanda *) kerana maksudnya tidak sempurna.
(1’) *Siti memberi ibunya.
(2’) *Ali memberitahu saya.
Walau bagaimanapun, pendefinisian FKT dua objek melalui aspek semantik atau makna ini belum memadai untuk membolehkan seseorang pengguna bahasa mengenal pasti ciri kedwiobjekan (dua objek) sesuatu FKT secara tuntas. Kekurangan ini menyebabkan sebilangan kecil FKT satu objek telah disalah anggap sebagai FKT dua objek. Antara FKT yang dimaksudkan adalah “membeli”, “meminjam”, “mengambil”, “menghantar”, “mengirim” seperti yang terdapat dalam ayat (3-7) yang berikut:.
(3) Wanita itu membeli baju untuk anaknya.
(4) Usahawan itu meminjam wang daripada ahlong.
(5) Ahmad mengambil buku itu daripada kawannya.
(6) Ali menghantar barang-barang kepada pelanggannya.
(7) Siti mengirim surat kepada ibunya.
FKT “membeli” , “meminjam” , “mengambil” , “menghantar” dan “mengirim” dalam (3-7) masing-masing diikuti oleh dua FN iaitu “baju” dan “anaknya” (3), “wang” dan “ahlong” (4), “buku itu” dan “kawannya” (5), “barang-barang” dan “pelanggannya” (6) dan “surat” dan “ibunya” (7). Kedua-dua FN ini telah disalah anggap sebagai objek bagi ayat berkenaan. Anggapan ini tidak tepat kerana hanya satu daripada FN tersebut, iaitu “baju” (3), “wang” (4), “buku itu” (5), “barang-barang” (6) dan “surat” (7), yang berfungsi sebagai objek. FN yang satu lagi, iaitu “anaknya” (3), “ahlong” (4), “kawannya” (5), “pelanggannya” (6) dan “ibunya” (7), berfungsi sebagai keterangan yang menambah maklumat bagi ayat tersebut. Sebagai keterangan, kehadirannya dalam ayat (3-7) tersebut adalah tidak wajib.
(3’) Wanita itu membeli baju.
(4’) Usahawan itu meminjam wang.
(5’) Ahmad mengambil buku itu.
(6’) Ali menghantar barang-barang.
(7’) Siti mengirim surat.
Ayat (3’-7’) tetap gramatis walaupun hanya satu FN hadir. Keadaan ini membuktikan bahawa anggapan FKT berkenaan ialah FKT satu objek, dan FN yang satu lagi hanyalah berfungsi sebagai keterangan (bukannya objek ayat), adalah benar.
Walau bagaimanapun, bukti berdasarkan aspek semantik ini mungkin belum mencukupi untuk meyakinkan pihak yang mempunyai pandangan sebaliknya (bahawa “membeli” , “meminjam” , “mengambil” , “menghantar” dan “mengirim” ialah FKT dua objek). Oleh sebab itu, pembuktian berdasarkan satu lagi aspek tatabahasa, iaitu aspek struktur, harus dikemukakan. Dalam hal ini, aspek struktur FKT dua objek yang penting ialah kebolehan objek-objeknya melalui transformasi pemindahan (pertukaran posisi). Dengan kata lain, objek tepat FKT dua objek boleh melalui transformasi pemindahan untuk mengisi posisi objek sipi manakala objek sipi pula sebaliknya.
Oleh sebab kedua-dua FN dalam ayat (1-2) berfungsi sebagai objek, ia boleh melalui transformasi ini (dengan sedikit pengubahsuaian). Hasilnya ialah ayat (1’-2’) yang berikut:
(1’) Siti memberikan hadiah kepada ibunya.
(2’) Ali memberitahukan maklumat itu kepada saya.
Transformasi ayat (1) menjadi ayat (1’), dan juga transformasi ayat (2) menjadi (2’), khususnya pertukaran posisi objek (FN2 dan FN3), boleh diskemakan seperti (8) yang berikut:
(8) a. FN1 + FKT (tanpa imbuhan +kan) + FN2 + FN3
b. FN1 + FKT (berimbuhan +kan) + FN3 + KSN + FN2
(KSN ialah singkatan ”kata sendi nama”)
Skema ini menunjukkan susunan kehadiran unsur dalam ayat yang mengandungi FKT dua objek, iaitu yang belum melalui transformasi pemindahan objek (8a) dan yang sudah melalui transformasi tersebut (8b). FN1 ialah subjek ayat manakala FN2 dan FN3 ialah objek. Skema ini juga menunjukkan tiga ciri penting FKT dua objek, iaitu binaannya (berimbuhan +kan atau tidak), perubahan posisi objeknya dan cara kehadiran FN2 (diantarakan oleh KSN atau tidak). Satu lagi ciri penting ialah FN2 biasanya terdiri daripada makhluk bernyawa. Semua FKT dua objek seharusnya selari dengan skema ini supaya kekonsistenan tatabahasa baku terpelihara.
Ditinjau dari aspek ini (struktur), sekali lagi terbukti bahawa (3-7) bukan FKT dua objek kerana ia tidak selari dengan skema (8a) atau (8b). Ia tidak selari dengan skema (8a) kerana kehadiran FN2nya diantarakan oleh KSN, sedangkan FKTnya tidak berimbuhan +kan. Ia juga tidak selari dengan skema (8b) kerana FKTnya tidak berimbuhan +kan, sedangkan kehadiran FN2nya diantarakan oleh KSN. Dengan kata lain, strukturnya adalah bertentangan dengan struktur FKT dua objek. Sebaliknya, strukturnya adalah selari dengan struktur FKT satu objek yang boleh diskemakan seperti (9) yang berikut:
(9) FN1 + FKT + FN2 + (keterangan)
Skema ini menunjukkan FKT satu objek hanya mengandungi satu objek, iaitu FN2 (FN1 ialah subjek ayat). Ciri penting FKT ini ialah binaannya tidak berimbuhan dan hanya mempunyai satu objek yang kehadirannnya tidak diantarakan oleh KSN. Kehadiran keterangan pula, yang mungkin terdiri daripada FSN, FK, FN atau FA, hanya bersifat opsyenal.
Dalam (3-7), ”wanita itu”, ”usahawan itu”, ”Ahmad”, ”Ali” dan ”Siti” ialah FN1. ”Membeli” , ”meminjam”, ”mengambil”, ”menghantar” dan ”mengirim” ialah FKT (tidak berimbuhan). ”Baju”, ”wang”, ”buku itu”, ”barang-barang” dan ”surat” ialah FN2 yang kehadirannya tidak diantarakan oleh sebarang KSN. Manakala, FSN ”untuk anaknya”, ”daripada ahlong”, ”daripada kawannya”, ”kepada pelanggannya” dan ”kepada ibunya” berfungsi sebagai keterangan.
Satu lagi bukti bahawa (3-7) bukan struktur FKT dua objek ialah objek-objeknya tidak boleh melalui transformasi pemindahan. Lebih tepat lagi, susunan objek-objeknya tidak terhasil melalui transformasi pemindahan daripada struktur (3’-7’) yang berikut:
(3’) *Wanita itu membeli anaknya baju.
(4’) *Usahawan itu meminjam ahlong wang.
(5’) *Ahmad mengambil kawannya buku itu.
(6’) *Ali menghantar pelanggannya barang-barang.
(7’) *Siti mengirim ibunya surat.
Mungkin ada yang membuat anggapan bahawa struktur (3’-7’) ialah FKT dua objek kerana ia selari dengan skema (8a). Anggapan ini kurang tepat kerana ia tidak memenuhi ciri penting FKT dua objek, iaitu kebolehan objek-objeknya melalui transformasi pemindahan. Sekiranya FN yang disangka objek itu, iaitu ”anaknya” dan ”baju” (3’), ”ahlong” dan ”wang” (4’), ”kawannya” dan ”buku itu” (5’), ”pelanggannya” dan ”barang-barang” (6’), dan ”ibunya” dan ”surat” (7’) melalui transformasi pemindahan, struktur yang terjana adalah seperti (3’’-7’’) yang berikut:
(3’’) *Wanita itu membelikan baju untuk anaknya.
(4’’) *Usahawan itu meminjamkan wang daripada ahlong.
(5’’) *Ahmad mengambilkan buku itu daripada kawannya.
(6’’) *Ali menghantarkan barang-barang kepada pelanggannya.
(7’’) *Siti mengirimkan surat kepada ibunya.
Struktur (3’’-7’’) ini bermasalah kerana imbuhan +kan pada FKT ini mempunyai fungsi lain, iaitu ia menerbitkan makna “benefaktif” pada FKT tersebut. Bagi FKT jenis ini, objek tepatnya ialah “benefisiari”, iaitu penerima faedah daripada perbuatan berkenaan. Sebagai ”benefisiari”, objek tepat biasanya terdiri daripada makhluk bernyawa. Oleh sebab itu, struktur ayat yang gramatis adalah seperti (3’’’-7’’’) yang berikut:
(3’’’) Wanita itu membelikan anaknya baju.
(4’’’) Usahawan itu meminjamkan ahlong wang.
(5’’’) Ahmad mengambilkan kawannya buku itu.
(6’’’) Ali menghantarkan pelanggannya barang-barang.
(7’’’) Siti mengirimkan ibunya surat.
Dalam (3’’’-7’’’), objek tepat iaitu “anaknya”, “ahlong”, “kawannya”, “pelanggannya” dan “ibunya” ialah “benefisiari” iaitu penerima faedah daripada perbuatan ”membelikan”, ”meminjamkan”, ”mengambilkan”, ”menghantarkan” dan ”mengirimkan”. Ayat (7’’’), contohnya, bermaksud, ”ibunya” menulis surat (mungkin untuk si suami yang bertugas di luar daerah) dan ”Siti” mengirim surat itu bagi pihak ”ibunya”. Hal ini samalah dengan fungsi +kan pada FKT ”membacakan”, ”mencarikan” dan ”membasuhkan” dalam ayat (10-12) yang berikut:
(10) Naufa membacakan adiknya buku cerita.
(11) Encik Hassan mencarikan anaknya jodoh.
(12) Sarah membasuhkan ibunya kain.
Jelaslah bahawa pengkategorian sesuatu FKT perlu dibuat dengan melihat kedua-dua aspek semantik dan juga aspek struktur dalam konteks ayat yang mengandungi FKT berkenaan. Berdasarkan penelitian melalui kedua-dua aspek ini, dapatlah disimpulkan bahawa ”membeli”, “meminjam”, ”mengambil”, ”menghantar” dan ”mengirim” ialah FKT satu objek, bukannya FKT dua objek. ”Membeli” dan ”memberi” khususnya, walaupun hampir serupa tetapi tetap ada perbezaannya. ”Membeli” ialah FKT satu objek manakala ”memberi” ialah FKT dua objek.
Rabu, 28 Julai 2010
Perihal "Perkasa" dan "Perkosa"
(mengenai penggunaan imbuhan "per" dan "kan")
Pengimbuhan ialah proses tatabahasa yang penting kerana ia dapat menjana perkataan baharu daripada kata dasar. Melalui fungsinya ini, pengimbuhan dapat memperkaya khazanah perbendaharaan kata sesuatu bahasa. Bahasa Melayu (BM) memang kaya dengan imbuhan yang dapat dimanfaatkan untuk menerbitkan perkataan bagi ketiga-tiga kategori utama, iaitu kata kerja (KK), kata nama (KN) dan kata adjektif (KA). Oleh sebab pentingnya pengimbuhan dalam penjanaan perkataan dan banyaknya imbuhan yang terdapat dalam BM, pengetahuan dan kemahiran menggunakannya perlu untuk mengelakkan penerbitan perkataan yang tidak gramatis.
Daripada imbuhan dalam BM yang banyak jumlahnya itu, terdapat sebilangan yang mungkin dapat mengelirukan pengguna. Antaranya adalah awalan per+ yang berfungsi untuk menerbitkan kata kerja transitif (KKT). Kekeliruan mungkin timbul kerana terdapatnya morfem lain yang berbentuk/berbunyi sama dengan imbuhan tersebut. Contoh KKT terbitan yang mengandungi morfem per yang dapat menimbulkan kekeliruan ini adalah seperti (1a-f) yang berikut:
(1) a. Memperbesar
b. *memperbesarkan
c. *memperkasa
d. memperkasakan
e. memperkosa
f. *memperkosakan
Persoalan yang mungkin terlintas di minda ialah mengapakan memperbesarkan dan memperkosakan dianggap tidak gramatis sedangkan bentuk lahiriahnya sama dengan memperkasakan yang sebaliknya dianggap gramatis? Soalan seterusnya ialah mengapakah memperbesar dan memperkosa dianggap gramatis sedangkan bentuk lahiriahnya sama dengan memperkasa yang sebaliknya dianggap tidak gramatis?
Kekeliruan ini tidak akan timbul sekiranya kewujudan tiga jenis morfem per (2a-c) disedari, dan cara penggunaannya, khususnya dalam pembentukan sesuatu KKT, difahami.
(2) a. Per+ imbuhan yang mempunyai fungsi yang sama dengan imbuhan +kan.
b. Per+ yang sebenarnya ialah imbuhan ber+ yang mengalami perubahan bentuk/
bunyi.
c. Per yang merupakan suku kata perkataan (suku kata pertama).
Mengenai perkara (2a), kedua-dua imbuhan (per+ dan +kan) berfungsi menerbitkan KKT daripada perkataan kategori lain. Kedua-duanya juga mendokong maksud yang sama. Dengan kata lain, fungsi kedua-dua imbuhan adalah sama. Yang berbeza hanyalah dari segi bentuk/bunyi dan kedudukan. Per+ ialah imbuhan awalan manakala +kan ialah imbuhan akhiran.
Mengenai persamaan fungsi yang pertama, kehadiran per+ atau +kan adalah wajib dalam penerbitan sesuatu KKT daripada kata dasar yang bukan KKT (KKTT, KN dan KA). Hal ini dapat diperhatikan daripada contoh ayat (3a-c) yang berikut:
(3) a. Tuan guru itu menurunkan/memperturun ilmu kepada murid-muridnya.
b. Hang Tuah menghambakan/memperhamba dirinya kepada sultan.
c. Encik Ali mengindahkan/memperindah lanskap rumahnya.
Dalam (3) KKT menurunkan/memperturun (3a), menghambakan/memperhamba (3b) dan mengindahkan/memperindah (3c) masing-masing diterbitkan daripada KKTT turun, KN hamba dan KA indah. Tanpa imbuhan per+ atau +kan, perkataan dan ayat (3a’-c’) yang dijana adalah tidak gramatis.
(3) a’. *Tuan guru itu menurun ilmu kepada murid-muridnya.
b’. *Hang Tuah menghamba dirinya kepada sultan.
c’. *Encik Ali mengindah lanskap rumahnya.
Mengenai persamaan fungsi kedua, kedua-dua imbuhan tersebut mendokong maksud ”kausatif” atau ”menjadikan”/”menyebabkan”, yang disebut dalam Tatabahasa Dewan, edisi ketiga sebagai ”menjadikan sebagai maksud perbuatan dalam kata dasar.” Oleh itu, frasa menurunkan ilmu / memperturun ilmu dalam (3a) bermaksud ”menyeybabkan ilmu turun”. Frasa menghambakan dirinya / memperhamba dirinya (3b) bermaksud ”menjadikan dirinya hamba”. Seterusnya, frasa mengindahkan lanskap rumahnya / memperindah lanskap rumahnya (3c) bermaksud ”menjadikan lanskap rumahnya indah”.
Oleh sebab per+ mempunyai fungsi yang sama dengan +kan, ia (per+) tidak boleh digandingkan dengan imbuhan tersebut (+kan) dalam pembentukan sesuatu KKT. Halangan ini adalah kerana penggandingan per+ dengan +kan akan menyebabkan kelewahan atau pembaziran, dan kelewahan tidak dibenarkan dalam BM. Oleh itu, bentuk (4a-c) serta (4a’-c’) yang berikut dianggap tidak gramatis:
(4) a. *Perbesarkan
b. *Perluaskan
c. *Perlebarkan
(4) a’. *Memperbesarkan
b’. *Memperluaskan
c’. *Memperlebarkan
Mengenai perkara (2b) pula, imbuhan ber+ yang sedia ada pada sesuatu KKTT yang melalui proses tatabahasa dalam penerbitan KKT (aktif dan pasif) akan mengalami perubahan bentuk/bunyi menjadi per+. Contohnya adalah seperti mempersilakan, mempertemukan dan memperisterikan dalam (5a-c) yang berikut.
(5) a. Mempersilakan
b. Mempertemukan
c. Memperisterikan
Ketiga-tiga KKT dalam (5a-c), iaitu mempersilakan, mempertemukan dan memperisterikan diterbitkan daripada KKTT yang telah sedia berimbuhan ber+ iaitu bersila, bertemu dan beristeri. Proses pengimbuhan ini dapat dianalisis seperti (5a’-c’) yang berikut:
(5) a’. meN+bersila+kan → mempersilakan
b’. meN+bertemu+kan → mempertemukan
c’. meN+beristeri+kan → memperisterikan
Contoh penggunaannya dalam ayat adalah seperti (6a-c) yang berikut:
(6) a. Encik Ahmad mempersilakan tetamunya.
b. Rancangan realiti televisyen itu mempertemukan saudara kembar tersebut.
c. Encik Hassan memperisterikan anak lelaki sulungnya dengan Sarah.
Ayat (6a) bermaksud, ”Encik Ahmad menyebabkan tetamunya bersila”. Maksud tersirat ayat ini perlu difahami dalam konteks budaya dan tradisi orang Melayu. Dalam budaya dan tradisi orang Melayu dalam memuliakan tetamu, tuan rumah akan membentangkan tikar dan bersama-sama tetamunya akan duduk bersila di atas tikar tersebut. Perbuatan ini adalah untuk menunjukkan pengiktirafan tuan rumah bahawa kedudukan tetamunya adalah sama taraf dengannya. Daripada perkataan bersila inilah terbitnya mempersilakan.
Ayat (6b) pula bermaksud, ”Rancangan realiti televisyen itu menyebabkan saudara kembar tersebut bertemu”. Seterusnya, ayat (6c) bermaksud, ”Encik Hassan menyebabkan anak lelaki sulungnya beristeri dengan Sarah”. Maksud ayat ini adalah logik kerana hanya orang lelaki boleh beristeri.
Oleh sebab KKT dalam ayat (6a-c) ini diterbitkan daripada KKTT, ia mesti menerima kehadiran imbuhan +kan (atau +i). Hal ini samalah dengan penerbitan KKT daripada KKTT yang tidak berimbuhan seperti (7a-c) yang berikut:
(7) a. Menaikkan
b. Menjatuhkan
c. Menidurkan
Proses penerbitan (7a-c) dapat dianalisis seperti (7a’-c’) yang berikut:
(7) a’. meN+naik+kan → menaikkan
b’. meN+jatuh+kan → menjatuhkan
c’. meN+tidur+kan → menidurkan
Ketiga-tiga KKT dalam (7a-c) diterbitkan daripada KKTT yang tidak berimbuhan, iaitu naik, jatuh dan tidur. Tanpa kehadiran imbuhan +kan, perkataan yang diterbitkan sama ada tidak gramatis (7b’’-c’’) atau bukan KKT (7a’’).
(7) a’’. #Menaik
b’’. *Menjatuh
c’’. *Menidur
Kaedah yang sama harus diaplikasikan dalam pembentukan sesuatu KKT daripada KKTT yang telah sedia berimbuhan ber+. Oleh itu, (5a-c) adalah gramatis tetapi (5a’’-c’’) yang berikut, yang proses penerbitannya sama dengan (7a’’-c’’), adalah tidak gramatis.
(5) a’’. *Mempersila
b’’. *Mempertemu
c’’. *Memperisteri
Walau bagaimanapun, status tidak gramatisnya (5a’’-c’’) hanya benar jika proses pembentukannya dianalisis seperti (7a’’-c’’). Sebaliknya, (5a’’-c’’) dianggap gramatis jika proses pembentukannya dibuat dengan analisis yang berbeza. Melalui analisis ini, imbuhan per+ digandingkan dengan kata dasar yang tidak berimbuhan ber+, iaitu sila, temu dan isteri. Proses pengimbuhan ini dapat dianalisis seperti (5a’’’-c’’’) yang berikut:
(5) a’’’. meN+per+sila → mempersila
b’’’. meN+per+temu → mempertemu
c’’’. meN+per+isteri → memperisteri
Melalui analisis ini, kehadiran imbuhan +kan tidak diperlukan kerana persamaan fungsinya dengan per+. Penggunaan bagi ketiga-tiga KKT (5a’’’-c’’’) adalah seperti (6a’-c’) yang berikut:
(6) a’. Encik Ahmad mempersila tetamunya.
b’. Rancangan realiti televisyen itu mempertemu saudara kembar tersebut.
c’. Anak lelaki sulung Encik Hassan memperisteri Sarah.
Perhatikan bahawa struktur (6a’-b’) adalah sama dengan struktur (6a-b). Persamaan ini kerana sila dan temu tergolong dalam kategori yang sama dengan bersila dan bertemu, iaitu KKTT. Sebaliknya, struktur (6c’) tidak sama dengan struktur (6c). Perbezaan ini adalah kerana isteri tidak tergolong dalam kategori yang sama dengan beristeri. Isteri ialah KN manakala beristeri ialah KKTT. Dari segi maksud, ayat (6c’) bermakna ”Anak lelaki sulung Encik Hassan menjadikan Sarah isteri”.
Mengenai (2c) pula, terdapat sejumlah perkataan yang suku kata pertamanya terdiri daripada morfem per. Perkataan seperti ini tergolong dalam ketiga-tiga kategori utama perkataan, iaitu KA, KK dan KN. Contohnya adalah seperti (8a-c) yang berikut:
(8) a. Perkasa (KA)
b. Perkosa (KK)
c. Permaisuri (KN)
Oleh sebab per dalam perkataan seperti ini ialah suku kata kata dasar, ia tidak boleh digugurkan dalam transformasi penerbitan sesuatu KKT. Oleh itu, bentuk yang gramatis bagi KKT yang diterbitkan daripada (8a-c) adalah seperti (8a’-c’) yang berikut:
(8) a’. Memperkasakan/diperkasakan
b’. Memperkosa/diperkosa
c’. Mempermaisurikan/dipermaisurikan
Barang kali persoalan yang terlintas di minda ialah mengapakah bentuk memperkosa/ diperkosa tidak selari dengan bentuk memperkasakan/diperkasakan dan mempermaisurikan/dipermaisurikan? Bagi menjawab persoalan ini, harus diingat tentang fungsi imbuhan +kan sebagai penjana KKT. Oleh sebab perkosa ialah KKT asal, ia tidak memerlukan kehadiran +kan untuk menjadikannya KKT. Oleh sebab itulah bentuk yang gramatis untuk KKT aktif ialah memperkosa dan diperkosa (KKT pasif). Hal ini selari dengan rumus penerbitan KKT daripada kata dasar yang juga KKT seperti (9a-c) yang berikut:
(9) a. Membaca/dibaca
b. Membuka/dibuka
c. Membeli/dibeli
Semua KKT dalam (9a-c) diterbitkan daripada kata dasar baca, buka dan beli yang sememangnya dalam kategori KKT. Oleh itu, ia tidak memerlukan kehadiran imbuhan +kan untuk menjadikannya KKT. Imbuhan +kan yang hadir pada KKT sebegini berfungsi untuk mendokong maksud tertentu. Dalam hal ini, awalan +kan yang diimbuhkan pada KKT mendokong maksud ”benefaktif ” iaitu ”subjek ayat melakukan perbuatan untuk manfaat pihak lain (objek ayat)”.
Dalam ayat ”Siti membacakan adiknya buku” misalnya, subjek ayat (Siti) melakukan perbuatan membaca untuk manfaat objek ayat (adiknya). Bolehkah kita membayangkan ada pihak yang mendapat manfaat daripada perbuatan memperkosakan seperti yang terdapat dalam ayat (10) yang berikut:
(10) Dia memperkosakan Si Polan Si Polanah.
Demikianlah halus dan indahnya BM. Kehalusan dan keindahan ini hanya dapat difahami dan dihayati jika kita rajin dan ikhlas mempelajari bahasa itu. Pengetahuan bahasa yang mendalam adalah penting untuk membolehkan kita menggunakan bahasa itu, bukan sahaja secara gramatis tetapi juga secara jitu, khususnya pada peringkat penggunaannya yang baku. Pengetahuan itu pula harus dijadikan kemahiran, iaitu dengan menggunakannya secara kerap dan berterusan. Oleh itu, kerapkanlah dan berbanggalah menggunakan BM, khususnya yang baku dan yang jitu.
Pengimbuhan ialah proses tatabahasa yang penting kerana ia dapat menjana perkataan baharu daripada kata dasar. Melalui fungsinya ini, pengimbuhan dapat memperkaya khazanah perbendaharaan kata sesuatu bahasa. Bahasa Melayu (BM) memang kaya dengan imbuhan yang dapat dimanfaatkan untuk menerbitkan perkataan bagi ketiga-tiga kategori utama, iaitu kata kerja (KK), kata nama (KN) dan kata adjektif (KA). Oleh sebab pentingnya pengimbuhan dalam penjanaan perkataan dan banyaknya imbuhan yang terdapat dalam BM, pengetahuan dan kemahiran menggunakannya perlu untuk mengelakkan penerbitan perkataan yang tidak gramatis.
Daripada imbuhan dalam BM yang banyak jumlahnya itu, terdapat sebilangan yang mungkin dapat mengelirukan pengguna. Antaranya adalah awalan per+ yang berfungsi untuk menerbitkan kata kerja transitif (KKT). Kekeliruan mungkin timbul kerana terdapatnya morfem lain yang berbentuk/berbunyi sama dengan imbuhan tersebut. Contoh KKT terbitan yang mengandungi morfem per yang dapat menimbulkan kekeliruan ini adalah seperti (1a-f) yang berikut:
(1) a. Memperbesar
b. *memperbesarkan
c. *memperkasa
d. memperkasakan
e. memperkosa
f. *memperkosakan
Persoalan yang mungkin terlintas di minda ialah mengapakan memperbesarkan dan memperkosakan dianggap tidak gramatis sedangkan bentuk lahiriahnya sama dengan memperkasakan yang sebaliknya dianggap gramatis? Soalan seterusnya ialah mengapakah memperbesar dan memperkosa dianggap gramatis sedangkan bentuk lahiriahnya sama dengan memperkasa yang sebaliknya dianggap tidak gramatis?
Kekeliruan ini tidak akan timbul sekiranya kewujudan tiga jenis morfem per (2a-c) disedari, dan cara penggunaannya, khususnya dalam pembentukan sesuatu KKT, difahami.
(2) a. Per+ imbuhan yang mempunyai fungsi yang sama dengan imbuhan +kan.
b. Per+ yang sebenarnya ialah imbuhan ber+ yang mengalami perubahan bentuk/
bunyi.
c. Per yang merupakan suku kata perkataan (suku kata pertama).
Mengenai perkara (2a), kedua-dua imbuhan (per+ dan +kan) berfungsi menerbitkan KKT daripada perkataan kategori lain. Kedua-duanya juga mendokong maksud yang sama. Dengan kata lain, fungsi kedua-dua imbuhan adalah sama. Yang berbeza hanyalah dari segi bentuk/bunyi dan kedudukan. Per+ ialah imbuhan awalan manakala +kan ialah imbuhan akhiran.
Mengenai persamaan fungsi yang pertama, kehadiran per+ atau +kan adalah wajib dalam penerbitan sesuatu KKT daripada kata dasar yang bukan KKT (KKTT, KN dan KA). Hal ini dapat diperhatikan daripada contoh ayat (3a-c) yang berikut:
(3) a. Tuan guru itu menurunkan/memperturun ilmu kepada murid-muridnya.
b. Hang Tuah menghambakan/memperhamba dirinya kepada sultan.
c. Encik Ali mengindahkan/memperindah lanskap rumahnya.
Dalam (3) KKT menurunkan/memperturun (3a), menghambakan/memperhamba (3b) dan mengindahkan/memperindah (3c) masing-masing diterbitkan daripada KKTT turun, KN hamba dan KA indah. Tanpa imbuhan per+ atau +kan, perkataan dan ayat (3a’-c’) yang dijana adalah tidak gramatis.
(3) a’. *Tuan guru itu menurun ilmu kepada murid-muridnya.
b’. *Hang Tuah menghamba dirinya kepada sultan.
c’. *Encik Ali mengindah lanskap rumahnya.
Mengenai persamaan fungsi kedua, kedua-dua imbuhan tersebut mendokong maksud ”kausatif” atau ”menjadikan”/”menyebabkan”, yang disebut dalam Tatabahasa Dewan, edisi ketiga sebagai ”menjadikan sebagai maksud perbuatan dalam kata dasar.” Oleh itu, frasa menurunkan ilmu / memperturun ilmu dalam (3a) bermaksud ”menyeybabkan ilmu turun”. Frasa menghambakan dirinya / memperhamba dirinya (3b) bermaksud ”menjadikan dirinya hamba”. Seterusnya, frasa mengindahkan lanskap rumahnya / memperindah lanskap rumahnya (3c) bermaksud ”menjadikan lanskap rumahnya indah”.
Oleh sebab per+ mempunyai fungsi yang sama dengan +kan, ia (per+) tidak boleh digandingkan dengan imbuhan tersebut (+kan) dalam pembentukan sesuatu KKT. Halangan ini adalah kerana penggandingan per+ dengan +kan akan menyebabkan kelewahan atau pembaziran, dan kelewahan tidak dibenarkan dalam BM. Oleh itu, bentuk (4a-c) serta (4a’-c’) yang berikut dianggap tidak gramatis:
(4) a. *Perbesarkan
b. *Perluaskan
c. *Perlebarkan
(4) a’. *Memperbesarkan
b’. *Memperluaskan
c’. *Memperlebarkan
Mengenai perkara (2b) pula, imbuhan ber+ yang sedia ada pada sesuatu KKTT yang melalui proses tatabahasa dalam penerbitan KKT (aktif dan pasif) akan mengalami perubahan bentuk/bunyi menjadi per+. Contohnya adalah seperti mempersilakan, mempertemukan dan memperisterikan dalam (5a-c) yang berikut.
(5) a. Mempersilakan
b. Mempertemukan
c. Memperisterikan
Ketiga-tiga KKT dalam (5a-c), iaitu mempersilakan, mempertemukan dan memperisterikan diterbitkan daripada KKTT yang telah sedia berimbuhan ber+ iaitu bersila, bertemu dan beristeri. Proses pengimbuhan ini dapat dianalisis seperti (5a’-c’) yang berikut:
(5) a’. meN+bersila+kan → mempersilakan
b’. meN+bertemu+kan → mempertemukan
c’. meN+beristeri+kan → memperisterikan
Contoh penggunaannya dalam ayat adalah seperti (6a-c) yang berikut:
(6) a. Encik Ahmad mempersilakan tetamunya.
b. Rancangan realiti televisyen itu mempertemukan saudara kembar tersebut.
c. Encik Hassan memperisterikan anak lelaki sulungnya dengan Sarah.
Ayat (6a) bermaksud, ”Encik Ahmad menyebabkan tetamunya bersila”. Maksud tersirat ayat ini perlu difahami dalam konteks budaya dan tradisi orang Melayu. Dalam budaya dan tradisi orang Melayu dalam memuliakan tetamu, tuan rumah akan membentangkan tikar dan bersama-sama tetamunya akan duduk bersila di atas tikar tersebut. Perbuatan ini adalah untuk menunjukkan pengiktirafan tuan rumah bahawa kedudukan tetamunya adalah sama taraf dengannya. Daripada perkataan bersila inilah terbitnya mempersilakan.
Ayat (6b) pula bermaksud, ”Rancangan realiti televisyen itu menyebabkan saudara kembar tersebut bertemu”. Seterusnya, ayat (6c) bermaksud, ”Encik Hassan menyebabkan anak lelaki sulungnya beristeri dengan Sarah”. Maksud ayat ini adalah logik kerana hanya orang lelaki boleh beristeri.
Oleh sebab KKT dalam ayat (6a-c) ini diterbitkan daripada KKTT, ia mesti menerima kehadiran imbuhan +kan (atau +i). Hal ini samalah dengan penerbitan KKT daripada KKTT yang tidak berimbuhan seperti (7a-c) yang berikut:
(7) a. Menaikkan
b. Menjatuhkan
c. Menidurkan
Proses penerbitan (7a-c) dapat dianalisis seperti (7a’-c’) yang berikut:
(7) a’. meN+naik+kan → menaikkan
b’. meN+jatuh+kan → menjatuhkan
c’. meN+tidur+kan → menidurkan
Ketiga-tiga KKT dalam (7a-c) diterbitkan daripada KKTT yang tidak berimbuhan, iaitu naik, jatuh dan tidur. Tanpa kehadiran imbuhan +kan, perkataan yang diterbitkan sama ada tidak gramatis (7b’’-c’’) atau bukan KKT (7a’’).
(7) a’’. #Menaik
b’’. *Menjatuh
c’’. *Menidur
Kaedah yang sama harus diaplikasikan dalam pembentukan sesuatu KKT daripada KKTT yang telah sedia berimbuhan ber+. Oleh itu, (5a-c) adalah gramatis tetapi (5a’’-c’’) yang berikut, yang proses penerbitannya sama dengan (7a’’-c’’), adalah tidak gramatis.
(5) a’’. *Mempersila
b’’. *Mempertemu
c’’. *Memperisteri
Walau bagaimanapun, status tidak gramatisnya (5a’’-c’’) hanya benar jika proses pembentukannya dianalisis seperti (7a’’-c’’). Sebaliknya, (5a’’-c’’) dianggap gramatis jika proses pembentukannya dibuat dengan analisis yang berbeza. Melalui analisis ini, imbuhan per+ digandingkan dengan kata dasar yang tidak berimbuhan ber+, iaitu sila, temu dan isteri. Proses pengimbuhan ini dapat dianalisis seperti (5a’’’-c’’’) yang berikut:
(5) a’’’. meN+per+sila → mempersila
b’’’. meN+per+temu → mempertemu
c’’’. meN+per+isteri → memperisteri
Melalui analisis ini, kehadiran imbuhan +kan tidak diperlukan kerana persamaan fungsinya dengan per+. Penggunaan bagi ketiga-tiga KKT (5a’’’-c’’’) adalah seperti (6a’-c’) yang berikut:
(6) a’. Encik Ahmad mempersila tetamunya.
b’. Rancangan realiti televisyen itu mempertemu saudara kembar tersebut.
c’. Anak lelaki sulung Encik Hassan memperisteri Sarah.
Perhatikan bahawa struktur (6a’-b’) adalah sama dengan struktur (6a-b). Persamaan ini kerana sila dan temu tergolong dalam kategori yang sama dengan bersila dan bertemu, iaitu KKTT. Sebaliknya, struktur (6c’) tidak sama dengan struktur (6c). Perbezaan ini adalah kerana isteri tidak tergolong dalam kategori yang sama dengan beristeri. Isteri ialah KN manakala beristeri ialah KKTT. Dari segi maksud, ayat (6c’) bermakna ”Anak lelaki sulung Encik Hassan menjadikan Sarah isteri”.
Mengenai (2c) pula, terdapat sejumlah perkataan yang suku kata pertamanya terdiri daripada morfem per. Perkataan seperti ini tergolong dalam ketiga-tiga kategori utama perkataan, iaitu KA, KK dan KN. Contohnya adalah seperti (8a-c) yang berikut:
(8) a. Perkasa (KA)
b. Perkosa (KK)
c. Permaisuri (KN)
Oleh sebab per dalam perkataan seperti ini ialah suku kata kata dasar, ia tidak boleh digugurkan dalam transformasi penerbitan sesuatu KKT. Oleh itu, bentuk yang gramatis bagi KKT yang diterbitkan daripada (8a-c) adalah seperti (8a’-c’) yang berikut:
(8) a’. Memperkasakan/diperkasakan
b’. Memperkosa/diperkosa
c’. Mempermaisurikan/dipermaisurikan
Barang kali persoalan yang terlintas di minda ialah mengapakah bentuk memperkosa/ diperkosa tidak selari dengan bentuk memperkasakan/diperkasakan dan mempermaisurikan/dipermaisurikan? Bagi menjawab persoalan ini, harus diingat tentang fungsi imbuhan +kan sebagai penjana KKT. Oleh sebab perkosa ialah KKT asal, ia tidak memerlukan kehadiran +kan untuk menjadikannya KKT. Oleh sebab itulah bentuk yang gramatis untuk KKT aktif ialah memperkosa dan diperkosa (KKT pasif). Hal ini selari dengan rumus penerbitan KKT daripada kata dasar yang juga KKT seperti (9a-c) yang berikut:
(9) a. Membaca/dibaca
b. Membuka/dibuka
c. Membeli/dibeli
Semua KKT dalam (9a-c) diterbitkan daripada kata dasar baca, buka dan beli yang sememangnya dalam kategori KKT. Oleh itu, ia tidak memerlukan kehadiran imbuhan +kan untuk menjadikannya KKT. Imbuhan +kan yang hadir pada KKT sebegini berfungsi untuk mendokong maksud tertentu. Dalam hal ini, awalan +kan yang diimbuhkan pada KKT mendokong maksud ”benefaktif ” iaitu ”subjek ayat melakukan perbuatan untuk manfaat pihak lain (objek ayat)”.
Dalam ayat ”Siti membacakan adiknya buku” misalnya, subjek ayat (Siti) melakukan perbuatan membaca untuk manfaat objek ayat (adiknya). Bolehkah kita membayangkan ada pihak yang mendapat manfaat daripada perbuatan memperkosakan seperti yang terdapat dalam ayat (10) yang berikut:
(10) Dia memperkosakan Si Polan Si Polanah.
Demikianlah halus dan indahnya BM. Kehalusan dan keindahan ini hanya dapat difahami dan dihayati jika kita rajin dan ikhlas mempelajari bahasa itu. Pengetahuan bahasa yang mendalam adalah penting untuk membolehkan kita menggunakan bahasa itu, bukan sahaja secara gramatis tetapi juga secara jitu, khususnya pada peringkat penggunaannya yang baku. Pengetahuan itu pula harus dijadikan kemahiran, iaitu dengan menggunakannya secara kerap dan berterusan. Oleh itu, kerapkanlah dan berbanggalah menggunakan BM, khususnya yang baku dan yang jitu.
Isnin, 23 Februari 2009
Kaedah Menterjemah
Definisi Penterjemahan
Proses pemindahan maklumat dari bahasa sumber/asal ke bahasa sasaran/penerima dengan mengekalkan makna, struktur dan gaya. Hasil proses ini ialah terjemahan.
Jenis Terjemahan
1) Kata Demi Kata
Penterjemahan dibuat dengan mengikut susunan perkataan bahasa sumber tanpa menghiraukan perbezaan struktur bahasa, khususnya struktur ayat, bahasa sumber dengan bahasa sasaran. Kaedah penterjemahan ini tidak baik kerana ia cenderung untuk melanggar tatabahasa bahasa sasaran dan mungkin lari daripada makna sebenar.
Contoh terjemahan kata demi kata adalah seperti yang berikut:
Teks asal (Terjemahan kata demi kata)
1. Ladies and gentlemen (Puan-puan dan tuan-tuan)
2. She is a USM lecturer (Dia ialah seorang pensyarah USM)
3. It takes a village to educate a child (Ia mengambil/memerlukan sebuah kampung untuk mendidik seorang anak)
4. There is a crocodile in the river (Di sana ialah seekor buaya di dalam sungai itu)
Analisis kesalahan/kelemahan:
Terjemahan (1) tidak mengambil kira budaya orang Melayu yang lebih mengutamakan orang lelaki. Terjemahan yang sepatutnya ialah ”Tuan-tuan dan puan-puan” kerana orang Melayu/Malaysia lebih mengutamakan orang lelaki. Terjemahan (2), (3) dan (4) meniru bulat-bulat struktur ayat bahasa Inggeris. Struktur seperti ini tidak terdapat dalam BM.
2) Harfiah
Penterjemahan dibuat berdasarkan maksud sesuatu perkataan semata-mata tanpa menghiraukan makna perkataan itu dalam konteks budaya, pegangan agama, sudut pandangan dan fahaman politik penutur bahasa sumber. Kaedah penterjemahan ini juga tidak baik kerana ia mungkin menghasilkan terjemahan yang maknanya berbeza daripada makna sebenar. Ia juga mungkin menyinggung perasaan pembaca/khalayak bahasa sasaran.
Contoh terjemahan harfiah adalah seperti yang berikut:
Teks asal (Terjemahan harfiah)
1. Thank you (Syukur kamu)
2. Ladies and gentlemen (Laki-laki dan wanita-wanita yang budiman)
3. Unsung heroes (Wira-wira yang tidak didendangkan)
4. He is a rat (Dia tikus)
5. Light blue (Biru terang)
6. Israel’s government (kerajaan Israel)
7. Hamas terrorists (pengganas-pengganas Hamas)
8. I love you, mum (Saya sayang awak, ibu)
9. ["dialog kartun Jepun"] (”Wah, daging babi ini sungguh lazat!”)
Analisis kesalahan/kelemahan:
Terjemahan (1), iaitu “syukur kamu”, tidak pernah digunakan oleh masyarakat Melayu ketika menzahirkan penghargaan terhadap orang yang berbuat baik kepada mereka. Terjemahan (2) dan (3) tidak menurut cara pengucapan orang Melayu. Terjemahan (4) menyalahi makna kerana “tikus” dalam bahasa Melayu melambangkan sikap penakut, sedangkan “tikus” (rat) dalam bahasa Inggeris melambangkan kehinaan dari segi kedudukan. Terjemahan (5) salah. Yang sepatutnya ialah “biru muda”. Terjemahan (6) dan (7) tidak mengendahkan fahaman politik / pegangan agama masyarakat Melayu/Malaysia yang tidak mengiktiraf kewujudan negara/kerajaan Israel dan menganggap orang-orang Yahudi menduduki secara haram wilayah Palestin. Oleh itu, pada pandangan masyarakat Melayu/Malaysia “kerajaan Israel” tidak wujud, dan orang-orang yang menentang pihak yang menduduki secara haram wilayah mereka (Palestin/Hamas) tidak boleh dianggap “pengganas”.
Terjemahan (8) dan (9) tidak mengendahkan sensitiviti masyarakat Melayu yang menganggap penggunaan kata ganti diri “awak” terhadap ibu mereka (8) adalah biadap, sementara “daging babi” (9) pula adalah haram dan dianggap jijik oleh masyarakat Melayu. Oleh itu, kata ganti diri “awak” tidak seharusnya digunakan terhadap “ibu”. Masyarakat Melayu tentu tidak dapat menerima penyataan bahawa “daging babi” yang haram dan jijik itu “lazat”.
3) Bebas
Penterjemahan dilakukan tanpa terikat dengan budaya, pegangan agama, sudut pandangan dan fahaman politik pengarang asal. Ia juga tidak terikat dengan struktur frasa dan ayat bahasa sumber.
Contoh terjemahan bebas (dan betul) adalah seperti yang berikut:
Teks asal (Terjemahan bebas)
1. Thank you (Terima kasih)
2. Ladies and gentlemen (Tuan-tuan dan puan-puan)
3. Unsung heroes (Wira-wira yang dilupakan)
4. He is a rat (Dia kucing/anjing kurap)
5. Light blue (Biru muda)
6. Israel’s government (Rejim Israel)
7. Hamas terrorists (Pejuang-pejuang Hamas)
8. I love you, mum (Saya sayang ibu)
9. ["dialog kartun Jepun"] (”Wah, masakan ini sungguh lazat!”)
10. She is a USM lecturer (Dia pensyarah USM)
11. It takes a village to educate a child (Kerjasama seluruh ahli masyarakat diperlukan untuk mendidik seorang anak)
12. There is a crocodile in the river (Ada seekor buaya di dalam sungai itu)
Selain perkara-perkara yang telah dijelaskan, ada aspek lain yang perlu dipertimbangkan dalam penterjemahan. Aspek tersebut ialah pengetahuan pembaca/khalayak sasaran mengenai sesuatu perkara. Misalnya, terjemahan “sebuah pekan kecil di utara Lille” tentulah tidak memberikan apa-apa pengertian kepada pembaca di Malaysia kerana mereka tidak mengetahui kedudukan “Lille”. Sekiranya maklumat ini tidak perlu diketahui oleh pembaca, ia boleh dibuang sahaja.
Sebaliknya, jika maklumat kedudukan “pekan kecil itu” dan “Lille” perlu diketahui, penterjemah perlu memberikan maklumat tambahan / mengubah suai maklumat. Misalnya, maklumat “sebuah pekan kecil di utara Perancis” lebih dimengerti oleh pembaca di Malaysia.
Sebaliknya, maklumat “Alor Setar yang terletak di utara semenanjung” tentulah tidak perlu bagi khalayak/pembaca Malaysia kerana mereka memang mengetahui kedudukan bandar raya itu. Oleh itu, maklumat kedudukan bandar raya berkenaan tidak perlu ada dalam terjemahan.
Istilah lain yang ada kaitan dengan penterjemahan
Transliterasi
Dibuat dengan meminda perkataan, khususnya istilah, dengan cara mengubah sedikit ejaan /sebutan tetapi tetap mengekalkan perkataan/istilah berkenaan mengikut bahasa sumbernya. Contoh:
Idealogy – Idealogi
University – Universiti
Melamine - melamin
Adaptasi
Dibuat dengan meniru karya asal dengan cara mengambil cerita dasarnya (plot) sahaja. Nama-nama watak, latar tempat, latar masa dan latar budaya menggunakan unsur tempatan. Contohnya, “Bawang Puteh Bawang Merah” diadaptasi daripada “Cinderella”.
Kesimpulan
Dalam penterjemahan, tidak semestinya maklumat dari bahasa asal dipindahkan 100 peratus ke bahasa sasaran. Maklumat boleh dipinda, ditambah atau dikurangkan. Dengan kata lain, seseorang penterjemah tidak melakukan kerja penterjemahan semata-mata. Beliau seharusnya melakukan juga tugas pengeditan. Dalam hal ini, seseorang penterjemah perlu mengambil kira perkara-perkara yang berikut:
1) Perbezaan struktur bahasa (frasa & ayat) bahasa asal dengan bahasa sasaran.
2) Perbezaan budaya, pegangan agama, sudut pandangan, fahaman politik
pengarang asal dengan pembaca/khalayak bahasa sasaran.
3) Pengetahuan pembaca/khalayak sasaran.
Proses pemindahan maklumat dari bahasa sumber/asal ke bahasa sasaran/penerima dengan mengekalkan makna, struktur dan gaya. Hasil proses ini ialah terjemahan.
Jenis Terjemahan
1) Kata Demi Kata
Penterjemahan dibuat dengan mengikut susunan perkataan bahasa sumber tanpa menghiraukan perbezaan struktur bahasa, khususnya struktur ayat, bahasa sumber dengan bahasa sasaran. Kaedah penterjemahan ini tidak baik kerana ia cenderung untuk melanggar tatabahasa bahasa sasaran dan mungkin lari daripada makna sebenar.
Contoh terjemahan kata demi kata adalah seperti yang berikut:
Teks asal (Terjemahan kata demi kata)
1. Ladies and gentlemen (Puan-puan dan tuan-tuan)
2. She is a USM lecturer (Dia ialah seorang pensyarah USM)
3. It takes a village to educate a child (Ia mengambil/memerlukan sebuah kampung untuk mendidik seorang anak)
4. There is a crocodile in the river (Di sana ialah seekor buaya di dalam sungai itu)
Analisis kesalahan/kelemahan:
Terjemahan (1) tidak mengambil kira budaya orang Melayu yang lebih mengutamakan orang lelaki. Terjemahan yang sepatutnya ialah ”Tuan-tuan dan puan-puan” kerana orang Melayu/Malaysia lebih mengutamakan orang lelaki. Terjemahan (2), (3) dan (4) meniru bulat-bulat struktur ayat bahasa Inggeris. Struktur seperti ini tidak terdapat dalam BM.
2) Harfiah
Penterjemahan dibuat berdasarkan maksud sesuatu perkataan semata-mata tanpa menghiraukan makna perkataan itu dalam konteks budaya, pegangan agama, sudut pandangan dan fahaman politik penutur bahasa sumber. Kaedah penterjemahan ini juga tidak baik kerana ia mungkin menghasilkan terjemahan yang maknanya berbeza daripada makna sebenar. Ia juga mungkin menyinggung perasaan pembaca/khalayak bahasa sasaran.
Contoh terjemahan harfiah adalah seperti yang berikut:
Teks asal (Terjemahan harfiah)
1. Thank you (Syukur kamu)
2. Ladies and gentlemen (Laki-laki dan wanita-wanita yang budiman)
3. Unsung heroes (Wira-wira yang tidak didendangkan)
4. He is a rat (Dia tikus)
5. Light blue (Biru terang)
6. Israel’s government (kerajaan Israel)
7. Hamas terrorists (pengganas-pengganas Hamas)
8. I love you, mum (Saya sayang awak, ibu)
9. ["dialog kartun Jepun"] (”Wah, daging babi ini sungguh lazat!”)
Analisis kesalahan/kelemahan:
Terjemahan (1), iaitu “syukur kamu”, tidak pernah digunakan oleh masyarakat Melayu ketika menzahirkan penghargaan terhadap orang yang berbuat baik kepada mereka. Terjemahan (2) dan (3) tidak menurut cara pengucapan orang Melayu. Terjemahan (4) menyalahi makna kerana “tikus” dalam bahasa Melayu melambangkan sikap penakut, sedangkan “tikus” (rat) dalam bahasa Inggeris melambangkan kehinaan dari segi kedudukan. Terjemahan (5) salah. Yang sepatutnya ialah “biru muda”. Terjemahan (6) dan (7) tidak mengendahkan fahaman politik / pegangan agama masyarakat Melayu/Malaysia yang tidak mengiktiraf kewujudan negara/kerajaan Israel dan menganggap orang-orang Yahudi menduduki secara haram wilayah Palestin. Oleh itu, pada pandangan masyarakat Melayu/Malaysia “kerajaan Israel” tidak wujud, dan orang-orang yang menentang pihak yang menduduki secara haram wilayah mereka (Palestin/Hamas) tidak boleh dianggap “pengganas”.
Terjemahan (8) dan (9) tidak mengendahkan sensitiviti masyarakat Melayu yang menganggap penggunaan kata ganti diri “awak” terhadap ibu mereka (8) adalah biadap, sementara “daging babi” (9) pula adalah haram dan dianggap jijik oleh masyarakat Melayu. Oleh itu, kata ganti diri “awak” tidak seharusnya digunakan terhadap “ibu”. Masyarakat Melayu tentu tidak dapat menerima penyataan bahawa “daging babi” yang haram dan jijik itu “lazat”.
3) Bebas
Penterjemahan dilakukan tanpa terikat dengan budaya, pegangan agama, sudut pandangan dan fahaman politik pengarang asal. Ia juga tidak terikat dengan struktur frasa dan ayat bahasa sumber.
Contoh terjemahan bebas (dan betul) adalah seperti yang berikut:
Teks asal (Terjemahan bebas)
1. Thank you (Terima kasih)
2. Ladies and gentlemen (Tuan-tuan dan puan-puan)
3. Unsung heroes (Wira-wira yang dilupakan)
4. He is a rat (Dia kucing/anjing kurap)
5. Light blue (Biru muda)
6. Israel’s government (Rejim Israel)
7. Hamas terrorists (Pejuang-pejuang Hamas)
8. I love you, mum (Saya sayang ibu)
9. ["dialog kartun Jepun"] (”Wah, masakan ini sungguh lazat!”)
10. She is a USM lecturer (Dia pensyarah USM)
11. It takes a village to educate a child (Kerjasama seluruh ahli masyarakat diperlukan untuk mendidik seorang anak)
12. There is a crocodile in the river (Ada seekor buaya di dalam sungai itu)
Selain perkara-perkara yang telah dijelaskan, ada aspek lain yang perlu dipertimbangkan dalam penterjemahan. Aspek tersebut ialah pengetahuan pembaca/khalayak sasaran mengenai sesuatu perkara. Misalnya, terjemahan “sebuah pekan kecil di utara Lille” tentulah tidak memberikan apa-apa pengertian kepada pembaca di Malaysia kerana mereka tidak mengetahui kedudukan “Lille”. Sekiranya maklumat ini tidak perlu diketahui oleh pembaca, ia boleh dibuang sahaja.
Sebaliknya, jika maklumat kedudukan “pekan kecil itu” dan “Lille” perlu diketahui, penterjemah perlu memberikan maklumat tambahan / mengubah suai maklumat. Misalnya, maklumat “sebuah pekan kecil di utara Perancis” lebih dimengerti oleh pembaca di Malaysia.
Sebaliknya, maklumat “Alor Setar yang terletak di utara semenanjung” tentulah tidak perlu bagi khalayak/pembaca Malaysia kerana mereka memang mengetahui kedudukan bandar raya itu. Oleh itu, maklumat kedudukan bandar raya berkenaan tidak perlu ada dalam terjemahan.
Istilah lain yang ada kaitan dengan penterjemahan
Transliterasi
Dibuat dengan meminda perkataan, khususnya istilah, dengan cara mengubah sedikit ejaan /sebutan tetapi tetap mengekalkan perkataan/istilah berkenaan mengikut bahasa sumbernya. Contoh:
Idealogy – Idealogi
University – Universiti
Melamine - melamin
Adaptasi
Dibuat dengan meniru karya asal dengan cara mengambil cerita dasarnya (plot) sahaja. Nama-nama watak, latar tempat, latar masa dan latar budaya menggunakan unsur tempatan. Contohnya, “Bawang Puteh Bawang Merah” diadaptasi daripada “Cinderella”.
Kesimpulan
Dalam penterjemahan, tidak semestinya maklumat dari bahasa asal dipindahkan 100 peratus ke bahasa sasaran. Maklumat boleh dipinda, ditambah atau dikurangkan. Dengan kata lain, seseorang penterjemah tidak melakukan kerja penterjemahan semata-mata. Beliau seharusnya melakukan juga tugas pengeditan. Dalam hal ini, seseorang penterjemah perlu mengambil kira perkara-perkara yang berikut:
1) Perbezaan struktur bahasa (frasa & ayat) bahasa asal dengan bahasa sasaran.
2) Perbezaan budaya, pegangan agama, sudut pandangan, fahaman politik
pengarang asal dengan pembaca/khalayak bahasa sasaran.
3) Pengetahuan pembaca/khalayak sasaran.
Rabu, 24 September 2008
Karangan (Rencana)
Sebuah karangan ialah sebuah wacana (unit pemikiran) besar yang di dalamnya mengandungi unit-unit pemikiran lebih kecil (perenggan dan ayat). Dengan kata lain, karangan ditunjangi oleh perenggan-perenggan sementara perenggan pula ditunjangi oleh ayat-ayat. Oleh itu, karangan yang baik mesti ditunjangi oleh ayat dan perenggan yang baik.
Nota: Sebuah rencana tidak menyatakan semua perkara mengenai sesuatu isu/topik tetapi hanya menjelaskan satu atau dua perkara penting mengenai isu/topik tersebut.
1) Ciri-ciri Ayat yang Baik
a) Tidak terlalu panjang
Sesuatu ayat hendaklah boleh habis dibaca dalam satu nafas sahaja.
Untuk mengelakkan ayat menjadi terlalu panjang, elakkan daripada melakukan perkara-perkara yang berikut:
- memasukkan terlalu banyak keterangan dalam satu ayat.
- menggabungkan terlalu banyak ayat dalam pembentukan sesuatu ayat majmuk.
Nota: Konsepnya adalah jika terdapat dua ayat yang tidak sama panjang tetapi kedua-duanya menyampaikan maksud yang sama, penggunaan ayat yang lebih pendek hendaklah diutamakan.
b) Tidak mengulang perkataan yang sama
Gunakan perkataan/frasa yang pelbagai. Caranya adalah dengan menggunakan kata ganti nama, sinonim dan rujukan sepunya.
Sinonim bagi “faktor” – punca, sebab
Rujukan bagi Sukan Olimpik – temasya sukan itu, temasya sukan terbesar dunia itu, temasya sukan empat tahun sekali itu, temasya sukan bertaraf amatur itu, temasya sukan yang bermula di Athen.
*Antara sebab yang menyebabkan ….
*Perasmian bangunan itu dirasmikan ….
c) Struktur yang sempurna
Sesuatu ayat mesti mengandungi dua konstituen utama iaitu subjek (topik/judul cerita) dan predikat (cerita mengenai topik) tersebut.
*Sanggup berkorban apa sahaja demi menjaga keutuhan negara. – predikat sahaja
Betul – Rakyat negara ini sanggup berkorban apa sahaja demi ……
*Nasionalisme sebagai perasaan mencintai negara dan bangsa sendiri. – subjek sahaja
Betul – Nasionalisme ditakrifkan sebagai perasaan mencintai negara dan …..
*Pengajaran bahasa ialah kepakaran yang khas dan perlu diberi latihan yang mendalam lagi sistematik. – hubungan subjek dan predikat yang tidak logik
Betul – Pengajaran bahasa ialah kepakaran yang khas dan pengajar perlu diberi latihan ..
*Hasil perbincangan itu memutuskan bahawa ibu bapa harus memainkan peranan lebih penting dalam pendidikan anak-anak. – subjek tidak tepat
Betul – Perbincangan itu memutuskan bahawa ibu bapa ….
*Bercakap tentang kebudayaan, kata kebudayaan itu perlu kita takrifkan terlebih dahulu. - Klausa tiada kata hubung.
Betul – Apabila kita bercakap tentang kebudayaan, kata kebudayaan itu perlu kita ….
*Akibat kurangnya pengetahuan agama, banyak belia tersesat jalan. - Klausa tiada kata hubung
Betul – Sebagai akibat kurangnya pengetahuan agama, banyak belia tersesat jalan.
*Hasil kajian para sarjana, banyak masalah sosial dapat diselesaikan. - Klausa tiada kata hubung
Betul – Sebagai hasil kajian para sarjana, banyak masalah sosial dapat diselesaikan.
*Antara masalah sosial remaja yang perlu diatasi adalah lari dari rumah, penagihan dadah dan melepak. – jenis frasa tidak sejajar
Betul - Antara masalah sosial remaja yang perlu diatasi adalah lari dari rumah, menagih dadah dan melepak.
2) Ciri-ciri Perenggan yang Baik
a) Tidak terlalu panjang
Perenggan berfungsi untuk memberikan kesempatan kepada pembaca untuk “berehat sejenak” dan memikirkan semula perkara yang dibacanya. Perenggan yang terlalu panjang cenderung akan kehilangan fokus dan menyebabkannya sukar difahami. Untuk mengelakkan pembinaan perenggan yang terlalu panjang, perkara yang berikut harus diberikan perhatian.
- Jangan memasukkan lebih daripada satu isi dalam satu perenggan (tetapi satu isi boleh dihuraikan lebih daripada satu perenggan).
b) Menggunakan ayat yang pelbagai jenis dan gaya
Walaupun bahasa Melayu hanya ada empat pola ayat dasar, ayat-ayat yang dapat diterbitkan (ayat terbitan) daripada ayat dasar ini tidak terhad jumlahnya dan banyak jenisnya. Gunakanlah ayat-ayat yang pelbagai jenis ini untuk membina perenggan anda.
c) Struktur yang sempurna
Sesuatu perenggan mesti mengandungi satu atau dua ayat judul dan ayat-ayat lain untuk mengembangkan judul tersebut. Pengembangan mungkin terdiri daripada kenyataan sokongan, data, analogi, cerita, petikan/peribahasa, hujah dan contoh. Dalam hal ini, perenggan boleh dibahagikan kepada tiga jenis.
- Perenggan deduktif
Binaan perenggan jenis ini biasanya bermula dengan ayat penyata sebagai ayat judul. Ayat judul ini diikuti oleh ayat-ayat yang merupakan pengembangan bagi ayat judul tersebut.
Ayat judul - Tidak dapat dinafikan bahawa kelestarian sesuatu bahasa juga ditentukan oleh faktor sosial dan faktor ekonomi yang membenarkan penuturnya menikmati pelbagai peluang dalam masyarakat.
Pengembangan isi - Ada bahasa yang pupus secara berperingkat kerana kehilangan nilai ekonomi dan atau kerana tidak ada lagi permintaan untuk menggunakannya. Bahasa SMS, dalam bentuk akronim, emotikon dan symbol mendapat permintaan yang tinggi walaupun ia bukan bahasa yang dikongsi bersama oleh setiap anggota sesebuah masyarakat untuk tujuan komunikasi harian. SMS ialah satu ‘bahasa’ yang tersendiri dalam dunia teknologi maklumat dan komunikasi. Perkataan pendek dan ringkas dalam SMS kini dikongsi bersama oleh ramai pengguna walaupun belum ada suatu kamus yang khusus berkenan SMS yang boleh dijadikan rujukan.
- Perenggan Induktif
Binaan perenggan jenis ini bertentangan dengan binaan perenggan deduktif. Ia bermula dengan ayat-ayat yang merupakan pengembangan isi dan ditutup oleh ayat judul.
Pengembangan isi - Apabila diperhatikan, tarikh dan isi kandungan batu-batu bersurat tersebut dapat dikaitkan dengan zaman kerajaan Sriwijaya. Tarikh 683,684 dan 686 yang tercatat pada batu-batu tersebut amat penting kerana ia merupakan tarikh zaman mula naiknya kerajaan Sriwijaya, sebuah kerajaan tempatan yang kemudiannya berkembang luas mempengaruhi hampir seluruh Kepulauan Melayu. Keempat-empat batu bersurat itu dijumpai di pusat kerajaan Sriwijaya dan isinya jelas menunjukkan bahawa tulisan itu dibuat atas perintah raja.
Ayat judul - Hal ini membuktikan bahawa bahasa Melayu telah digunakan sebagai bahasa perantaraan kerajaan tersebut, yakni sebagai bahasa rasmi sebuah kerajaan yang luas pengaruh dan jajahan takluknya.
- Perenggan deduktif-induktif
Binaan perenggan jenis ini boleh bermula dengan ayat soal atau ayat penyata yang menimbulkan persoalan, keraguan dan kebimbangan sebagai ayat judul. Ia disusuli oleh ayat-ayat untuk mengembangkan ayat judul tersebut. Binaan perenggan ditutup oleh ayat penyata/jawapan/penegasan terhadap persoalan dan keraguan yang ditimbulkan oleh ayat judul.
Ayat judul (menimbulkan pertanyaan) - Pasti ada sesuatu yang tidak kena dalam usaha kita menjadikan Malaysia negara yang maju dan mendahului dunia dalam pelbagai bidang.
Pengembangan isi - Memang tidak boleh kita sangkal, banyak kemajuan yang telah kita capai sejak 1957, tetapi tentu lebih banyak yang boleh kita capai dengan usaha dan kemahuan yang kuat. Kelemahan kita yang utama ialah inisiatif pembudayaan ilmu, iaitu usaha yang berterusan untuk menjadikan ilmu pengetahuan cirri budaya yang sebati dengan masyarakat majmuk di negara ini. Masyarakat berbudaya keilmuan akan menjadi pemimpin dan ikutan dunia. Tidak wajar kita menyalahkan anak-anak remaja di sekolah yang leka dengan program-program hiburan jika budaya ilmu tidak dibentukkan dan dibajai di sekolah. Kajian yang pernah dijalankan oleh Institut Integriti Nasional mengenai gejala rasuah dan korupsi dalam kalangan remaja mendapati sepertiga daripada sample kajiannya menyatakan kesediaan untuk menerima rasuah. Kenapakah hal ini berlaku? Sebabnya, ilmu pengetahuan kini menjadi komoditi yang tidak ubah seperti barang dagangan.
Ayat judul/penegasan - Hal ini bererti bahawa proses pembelajaran di institusi pengajian pada semua peringkat hanya memenuhi keperluan kebendaan semata-mata.
3) Penghujahan dalam Karangan
Salah satu aspek penting yang dapat menentukan keberkesanan sesebuah karangan ialah penghujahan. Penghujahan ialah unsur pengembangan isi yang sangat penting sehingga dapat dikatakan bahawa tanpa unsur ini pengembangan isi tidak akan sempurna. Aspek ini juga dapat menentukan sama ada sesebuah karangan itu dapat menarik minat pembaca. Cara penghujahan yang baik dapat menguja pembaca untuk meneruskan pembacaan, sebaliknya cara penghujahan yang lemah dapat membantutkan minat mereka.
Barang kali tidak terlalu sukar untuk mencari isi dan menyusun isi tersebut mengikut turutan keutamaan dan/atau lojik (organisasi karangan). Walau bagaimanapun, isi yang banyak dan tersusun tidak akan berguna jika ia tidak dapat dikembangkan dengan baik. Kebanyakan kelemahan karangan bukan kerana kekurangan isi dan kecelaruan organisasi, tetapi kerana isi tidak dapat dikembangkan dengan baik, khususnya dari aspek penghujahan.
Terdapat beberapa kelemahan utama dari aspek penghujahan isi yang perlu dilelakkan untuk menghasilkan sebuah karangan yang berkesan.
a) Hujah Palsu
Hujah palsu ialah hujah yang mengemukakan alasan yang tidak relevan tetapi kelihatan benar dan dapat menyelewengkan kebenaran. Ringkasnya hujah palsu ialah hujah yang dapat membenarkan kepalsuan / memalsukan kebenaran. Sebagai contoh perhatikan hujah yang berikut:
“Masalah pengangguran negara ini tidak serius kerana masalah pengangguran negara lain seperti Bangladesh adalah lebih serius.”
Membuat perbandingan dengan pihak/negara lain bukanlah cara yang tepat untuk mengukur keseriusan sesuatu masalah. Kita seharusnya mempunyai kayu ukur sendiri untuk melakukannya. Dalam masalah pengangguran, kayu ukur yang biasa digunakan ialah peratusan tenaga kerja yang tidak bekerja kerana kekurangan peluang pekerjaan. Kalau kita menetapkan 5% sebagai tahap maksimum kadar pengangguran yang dapat diterima, maka masalah pengangguran dianggap serius jika kadar pengangguran semasa melebihi kadar yang ditetapkan itu. Ringkasnya, masalah serius yang dihadapi tidak akan menjadi tidak serius hanya kerana ada pihak/negara lain yang menghadapi masalah tersebut pada tahap yang lebih serius.
Selain itu, beberapa hal lain seperti kualiti penganggur juga perlu diambil kira. Kalau sebahagian besar penganggur terdiri daripada pemegang ijazah, maka tidak dapatlah dikatakan bahawa masalah pengangguran di negara ini tidak serius.
Untuk menyatakan bahawa masalah pengangguran di negara ini tidak atau kurang serius, penghujahan yang sepatutnya dikemukakan adalah seperti yang berikut:
“Masalah pengangguran yang dihadapi oleh negara ini tidak serius kerana ia masih berada di bawah tahap yang ditetapkan. Walau bagaimanapun, perlu juga diakui bahawa sesuatu harus dilakukan kerana kadar pengangguran dalam kalangan graduan semakin meningkat tahun demi tahun.”
Penghujahan ini dapat menunjukkan kematangan dan penguasaan pengarang terhadap isu yang dibincangkan. Ia menunjukkan bahawa pengarang mengetahui cara pengukuran tahap pengangguran. Selain itu ia juga menunjukkan bahawa pengarang mengetahui bahawa pengangguran dalam kelas menengah/elit masyarakat merupakan masalah yang tidak boleh diabaikan.
Renungkan kecacatan/kepalsuan hujah ini.
“Tidak semestinya orang (Melayu/Malaysia) yang berbahasa Inggeris tidak mempunyai semangat kebangsaan. Sebaliknya, tidak semestinya orang yang berbahasa Melayu mempunyai semangat kebangsaan.”
b) Hujah Cetek/Dangkal
Hujah cetek ialah hujah yang mengemukakan alasan remeh-temeh dan mengetepikan alasan yang penting/kukuh. Sebagai contoh perhatikan hujah yang berikut:
“Kita mesti menjaga kebersihan negara kita supaya dipandang tinggi oleh negara-negara barat.”
‘Dipandang tinggi oleh negara-negara barat’ bukanlah alasan yang penting/ kukuh untuk kita menjaga kebersihan. Ada banyak alasan lain yang patut kita jadikan pendorong untuk menjaga kebersihan. Antaranya adalah alasan kesihatan iaitu kebersihan dapat menjamin kesihatan dan keceriaan hidup. Contoh penghujahan yang lebih baik adalah seperti yang berikut:
“Kita mesti menjaga kebersihan negara kita kerana ia merupakan unsur yang sangat penting yang dapat menjamin kesihatan dan keceriaan hidup kita.”
c) Hujah Melompat/Melampau
Hujah melompat ialah hujah yang terus menuju kepada kesimpulan dengan mengetepikan urutan hujah yang membawa kepada kesimpulan tersebut. Sebagai contoh perhatikan hujah yang berikut:
“Kita mesti menjaga kebersihan negara kita untuk mencapai matlamat Wawasan 2020.”
Barang kali sukar untuk kita membayangkan hubungan antara menjaga kebersihan negara dengan pencapaian matlamat Wawasan 2020. Hal ini disebabkan terdapat urutan hujah yang telah diabaikan. Urutan hujah tersebut ialah negara yang bersih dapat menjamin kesihatan rakyat. Selanjutnya, rakyat yang sihat dapat melaksanakan tanggungjawab mereka dengan baik dan keadaan ini akan memberikan sumbangan kepada peningkatan produktiviti negara. Faktor peningkatan produktiviti inilah yang dapat membantu ke arah pencapaian matlamat Wawasan 2020.
Hujah seperti ini juga dikatakan hujah melampau kerana adalah sangat keterlaluan untuk menyatakan bahawa matlamat menjadi negara maju dapat dicapai dengan hanya menjaga kebersihan. Penjagaan kebersihan hanyalah salah satu prasyarat (daripada berpuluh-puluh prasyarat) untuk menjadi negara maju. Walau bagaimanapun, penghujahan ini tidak membayangkan adanya prasyarat-prasyarat lain tersebut. Adalah lebih baik jika penghujahan seperti yang berikut dikemukakan:
“Kita mesti menjaga kebersihan negara ini kerana penjagaan kebersihan merupakan salah satu prasyarat untuk menjadi negara maju dan seterusnya mencapai matlamat Wawasan 2020.”
d) Hujah Songsang
Hujah songsang berlaku disebabkan kegagalan membezakan ‘sebab’ dengan ‘akibat’ sesuatu masalah/fenomena. Dengan kata lain, ‘sebab’ telah disalahkenalpasti sebagai ‘akibat’ sementara ‘akibat’ disalahkenalpasti sebagai ‘sebab’. Sebagai contoh, antara ‘ponteng sekolah’ dengan ‘kurang minat belajar’, yang manakah ‘sebab’ dan yang mana pula ‘akibat’.
Hujah yang lazim dikemukakan ialah “pelajar ponteng sekolah kerana kurang minat belajar”. Dengan kata lain, ‘kurang minat belajar’ menjdi sebab pelajar ‘ponteng sekolah’ (akibat). Hujah ini tidak salah tetapi perlu juga diambil perhatian bahawa perkara sebaliknya boleh juga berlaku, iaitu pelajar hilang minat belajar (asalnya minat belajar) setelah terjebak dalam kegiatan ponteng sekolah. Dalam situasi ini ‘ponteng sekolah’ menjadi ‘sebab’ manakala ‘tidak minat belajar’ (akibat).
Kebolehan mengenalpasti ‘sebab’ dan ‘akibat’ sesuatu masalah penting dalam penyelesaian masalah berkenaan. Kebanyakan masalah yang tidak dapat diatasi berpunca daripada kegagalan mengenalpasti ‘sebab’ dan ‘akibat’ masalah berkenaan.
Nota: Sebuah rencana tidak menyatakan semua perkara mengenai sesuatu isu/topik tetapi hanya menjelaskan satu atau dua perkara penting mengenai isu/topik tersebut.
1) Ciri-ciri Ayat yang Baik
a) Tidak terlalu panjang
Sesuatu ayat hendaklah boleh habis dibaca dalam satu nafas sahaja.
Untuk mengelakkan ayat menjadi terlalu panjang, elakkan daripada melakukan perkara-perkara yang berikut:
- memasukkan terlalu banyak keterangan dalam satu ayat.
- menggabungkan terlalu banyak ayat dalam pembentukan sesuatu ayat majmuk.
Nota: Konsepnya adalah jika terdapat dua ayat yang tidak sama panjang tetapi kedua-duanya menyampaikan maksud yang sama, penggunaan ayat yang lebih pendek hendaklah diutamakan.
b) Tidak mengulang perkataan yang sama
Gunakan perkataan/frasa yang pelbagai. Caranya adalah dengan menggunakan kata ganti nama, sinonim dan rujukan sepunya.
Sinonim bagi “faktor” – punca, sebab
Rujukan bagi Sukan Olimpik – temasya sukan itu, temasya sukan terbesar dunia itu, temasya sukan empat tahun sekali itu, temasya sukan bertaraf amatur itu, temasya sukan yang bermula di Athen.
*Antara sebab yang menyebabkan ….
*Perasmian bangunan itu dirasmikan ….
c) Struktur yang sempurna
Sesuatu ayat mesti mengandungi dua konstituen utama iaitu subjek (topik/judul cerita) dan predikat (cerita mengenai topik) tersebut.
*Sanggup berkorban apa sahaja demi menjaga keutuhan negara. – predikat sahaja
Betul – Rakyat negara ini sanggup berkorban apa sahaja demi ……
*Nasionalisme sebagai perasaan mencintai negara dan bangsa sendiri. – subjek sahaja
Betul – Nasionalisme ditakrifkan sebagai perasaan mencintai negara dan …..
*Pengajaran bahasa ialah kepakaran yang khas dan perlu diberi latihan yang mendalam lagi sistematik. – hubungan subjek dan predikat yang tidak logik
Betul – Pengajaran bahasa ialah kepakaran yang khas dan pengajar perlu diberi latihan ..
*Hasil perbincangan itu memutuskan bahawa ibu bapa harus memainkan peranan lebih penting dalam pendidikan anak-anak. – subjek tidak tepat
Betul – Perbincangan itu memutuskan bahawa ibu bapa ….
*Bercakap tentang kebudayaan, kata kebudayaan itu perlu kita takrifkan terlebih dahulu. - Klausa tiada kata hubung.
Betul – Apabila kita bercakap tentang kebudayaan, kata kebudayaan itu perlu kita ….
*Akibat kurangnya pengetahuan agama, banyak belia tersesat jalan. - Klausa tiada kata hubung
Betul – Sebagai akibat kurangnya pengetahuan agama, banyak belia tersesat jalan.
*Hasil kajian para sarjana, banyak masalah sosial dapat diselesaikan. - Klausa tiada kata hubung
Betul – Sebagai hasil kajian para sarjana, banyak masalah sosial dapat diselesaikan.
*Antara masalah sosial remaja yang perlu diatasi adalah lari dari rumah, penagihan dadah dan melepak. – jenis frasa tidak sejajar
Betul - Antara masalah sosial remaja yang perlu diatasi adalah lari dari rumah, menagih dadah dan melepak.
2) Ciri-ciri Perenggan yang Baik
a) Tidak terlalu panjang
Perenggan berfungsi untuk memberikan kesempatan kepada pembaca untuk “berehat sejenak” dan memikirkan semula perkara yang dibacanya. Perenggan yang terlalu panjang cenderung akan kehilangan fokus dan menyebabkannya sukar difahami. Untuk mengelakkan pembinaan perenggan yang terlalu panjang, perkara yang berikut harus diberikan perhatian.
- Jangan memasukkan lebih daripada satu isi dalam satu perenggan (tetapi satu isi boleh dihuraikan lebih daripada satu perenggan).
b) Menggunakan ayat yang pelbagai jenis dan gaya
Walaupun bahasa Melayu hanya ada empat pola ayat dasar, ayat-ayat yang dapat diterbitkan (ayat terbitan) daripada ayat dasar ini tidak terhad jumlahnya dan banyak jenisnya. Gunakanlah ayat-ayat yang pelbagai jenis ini untuk membina perenggan anda.
c) Struktur yang sempurna
Sesuatu perenggan mesti mengandungi satu atau dua ayat judul dan ayat-ayat lain untuk mengembangkan judul tersebut. Pengembangan mungkin terdiri daripada kenyataan sokongan, data, analogi, cerita, petikan/peribahasa, hujah dan contoh. Dalam hal ini, perenggan boleh dibahagikan kepada tiga jenis.
- Perenggan deduktif
Binaan perenggan jenis ini biasanya bermula dengan ayat penyata sebagai ayat judul. Ayat judul ini diikuti oleh ayat-ayat yang merupakan pengembangan bagi ayat judul tersebut.
Ayat judul - Tidak dapat dinafikan bahawa kelestarian sesuatu bahasa juga ditentukan oleh faktor sosial dan faktor ekonomi yang membenarkan penuturnya menikmati pelbagai peluang dalam masyarakat.
Pengembangan isi - Ada bahasa yang pupus secara berperingkat kerana kehilangan nilai ekonomi dan atau kerana tidak ada lagi permintaan untuk menggunakannya. Bahasa SMS, dalam bentuk akronim, emotikon dan symbol mendapat permintaan yang tinggi walaupun ia bukan bahasa yang dikongsi bersama oleh setiap anggota sesebuah masyarakat untuk tujuan komunikasi harian. SMS ialah satu ‘bahasa’ yang tersendiri dalam dunia teknologi maklumat dan komunikasi. Perkataan pendek dan ringkas dalam SMS kini dikongsi bersama oleh ramai pengguna walaupun belum ada suatu kamus yang khusus berkenan SMS yang boleh dijadikan rujukan.
- Perenggan Induktif
Binaan perenggan jenis ini bertentangan dengan binaan perenggan deduktif. Ia bermula dengan ayat-ayat yang merupakan pengembangan isi dan ditutup oleh ayat judul.
Pengembangan isi - Apabila diperhatikan, tarikh dan isi kandungan batu-batu bersurat tersebut dapat dikaitkan dengan zaman kerajaan Sriwijaya. Tarikh 683,684 dan 686 yang tercatat pada batu-batu tersebut amat penting kerana ia merupakan tarikh zaman mula naiknya kerajaan Sriwijaya, sebuah kerajaan tempatan yang kemudiannya berkembang luas mempengaruhi hampir seluruh Kepulauan Melayu. Keempat-empat batu bersurat itu dijumpai di pusat kerajaan Sriwijaya dan isinya jelas menunjukkan bahawa tulisan itu dibuat atas perintah raja.
Ayat judul - Hal ini membuktikan bahawa bahasa Melayu telah digunakan sebagai bahasa perantaraan kerajaan tersebut, yakni sebagai bahasa rasmi sebuah kerajaan yang luas pengaruh dan jajahan takluknya.
- Perenggan deduktif-induktif
Binaan perenggan jenis ini boleh bermula dengan ayat soal atau ayat penyata yang menimbulkan persoalan, keraguan dan kebimbangan sebagai ayat judul. Ia disusuli oleh ayat-ayat untuk mengembangkan ayat judul tersebut. Binaan perenggan ditutup oleh ayat penyata/jawapan/penegasan terhadap persoalan dan keraguan yang ditimbulkan oleh ayat judul.
Ayat judul (menimbulkan pertanyaan) - Pasti ada sesuatu yang tidak kena dalam usaha kita menjadikan Malaysia negara yang maju dan mendahului dunia dalam pelbagai bidang.
Pengembangan isi - Memang tidak boleh kita sangkal, banyak kemajuan yang telah kita capai sejak 1957, tetapi tentu lebih banyak yang boleh kita capai dengan usaha dan kemahuan yang kuat. Kelemahan kita yang utama ialah inisiatif pembudayaan ilmu, iaitu usaha yang berterusan untuk menjadikan ilmu pengetahuan cirri budaya yang sebati dengan masyarakat majmuk di negara ini. Masyarakat berbudaya keilmuan akan menjadi pemimpin dan ikutan dunia. Tidak wajar kita menyalahkan anak-anak remaja di sekolah yang leka dengan program-program hiburan jika budaya ilmu tidak dibentukkan dan dibajai di sekolah. Kajian yang pernah dijalankan oleh Institut Integriti Nasional mengenai gejala rasuah dan korupsi dalam kalangan remaja mendapati sepertiga daripada sample kajiannya menyatakan kesediaan untuk menerima rasuah. Kenapakah hal ini berlaku? Sebabnya, ilmu pengetahuan kini menjadi komoditi yang tidak ubah seperti barang dagangan.
Ayat judul/penegasan - Hal ini bererti bahawa proses pembelajaran di institusi pengajian pada semua peringkat hanya memenuhi keperluan kebendaan semata-mata.
3) Penghujahan dalam Karangan
Salah satu aspek penting yang dapat menentukan keberkesanan sesebuah karangan ialah penghujahan. Penghujahan ialah unsur pengembangan isi yang sangat penting sehingga dapat dikatakan bahawa tanpa unsur ini pengembangan isi tidak akan sempurna. Aspek ini juga dapat menentukan sama ada sesebuah karangan itu dapat menarik minat pembaca. Cara penghujahan yang baik dapat menguja pembaca untuk meneruskan pembacaan, sebaliknya cara penghujahan yang lemah dapat membantutkan minat mereka.
Barang kali tidak terlalu sukar untuk mencari isi dan menyusun isi tersebut mengikut turutan keutamaan dan/atau lojik (organisasi karangan). Walau bagaimanapun, isi yang banyak dan tersusun tidak akan berguna jika ia tidak dapat dikembangkan dengan baik. Kebanyakan kelemahan karangan bukan kerana kekurangan isi dan kecelaruan organisasi, tetapi kerana isi tidak dapat dikembangkan dengan baik, khususnya dari aspek penghujahan.
Terdapat beberapa kelemahan utama dari aspek penghujahan isi yang perlu dilelakkan untuk menghasilkan sebuah karangan yang berkesan.
a) Hujah Palsu
Hujah palsu ialah hujah yang mengemukakan alasan yang tidak relevan tetapi kelihatan benar dan dapat menyelewengkan kebenaran. Ringkasnya hujah palsu ialah hujah yang dapat membenarkan kepalsuan / memalsukan kebenaran. Sebagai contoh perhatikan hujah yang berikut:
“Masalah pengangguran negara ini tidak serius kerana masalah pengangguran negara lain seperti Bangladesh adalah lebih serius.”
Membuat perbandingan dengan pihak/negara lain bukanlah cara yang tepat untuk mengukur keseriusan sesuatu masalah. Kita seharusnya mempunyai kayu ukur sendiri untuk melakukannya. Dalam masalah pengangguran, kayu ukur yang biasa digunakan ialah peratusan tenaga kerja yang tidak bekerja kerana kekurangan peluang pekerjaan. Kalau kita menetapkan 5% sebagai tahap maksimum kadar pengangguran yang dapat diterima, maka masalah pengangguran dianggap serius jika kadar pengangguran semasa melebihi kadar yang ditetapkan itu. Ringkasnya, masalah serius yang dihadapi tidak akan menjadi tidak serius hanya kerana ada pihak/negara lain yang menghadapi masalah tersebut pada tahap yang lebih serius.
Selain itu, beberapa hal lain seperti kualiti penganggur juga perlu diambil kira. Kalau sebahagian besar penganggur terdiri daripada pemegang ijazah, maka tidak dapatlah dikatakan bahawa masalah pengangguran di negara ini tidak serius.
Untuk menyatakan bahawa masalah pengangguran di negara ini tidak atau kurang serius, penghujahan yang sepatutnya dikemukakan adalah seperti yang berikut:
“Masalah pengangguran yang dihadapi oleh negara ini tidak serius kerana ia masih berada di bawah tahap yang ditetapkan. Walau bagaimanapun, perlu juga diakui bahawa sesuatu harus dilakukan kerana kadar pengangguran dalam kalangan graduan semakin meningkat tahun demi tahun.”
Penghujahan ini dapat menunjukkan kematangan dan penguasaan pengarang terhadap isu yang dibincangkan. Ia menunjukkan bahawa pengarang mengetahui cara pengukuran tahap pengangguran. Selain itu ia juga menunjukkan bahawa pengarang mengetahui bahawa pengangguran dalam kelas menengah/elit masyarakat merupakan masalah yang tidak boleh diabaikan.
Renungkan kecacatan/kepalsuan hujah ini.
“Tidak semestinya orang (Melayu/Malaysia) yang berbahasa Inggeris tidak mempunyai semangat kebangsaan. Sebaliknya, tidak semestinya orang yang berbahasa Melayu mempunyai semangat kebangsaan.”
b) Hujah Cetek/Dangkal
Hujah cetek ialah hujah yang mengemukakan alasan remeh-temeh dan mengetepikan alasan yang penting/kukuh. Sebagai contoh perhatikan hujah yang berikut:
“Kita mesti menjaga kebersihan negara kita supaya dipandang tinggi oleh negara-negara barat.”
‘Dipandang tinggi oleh negara-negara barat’ bukanlah alasan yang penting/ kukuh untuk kita menjaga kebersihan. Ada banyak alasan lain yang patut kita jadikan pendorong untuk menjaga kebersihan. Antaranya adalah alasan kesihatan iaitu kebersihan dapat menjamin kesihatan dan keceriaan hidup. Contoh penghujahan yang lebih baik adalah seperti yang berikut:
“Kita mesti menjaga kebersihan negara kita kerana ia merupakan unsur yang sangat penting yang dapat menjamin kesihatan dan keceriaan hidup kita.”
c) Hujah Melompat/Melampau
Hujah melompat ialah hujah yang terus menuju kepada kesimpulan dengan mengetepikan urutan hujah yang membawa kepada kesimpulan tersebut. Sebagai contoh perhatikan hujah yang berikut:
“Kita mesti menjaga kebersihan negara kita untuk mencapai matlamat Wawasan 2020.”
Barang kali sukar untuk kita membayangkan hubungan antara menjaga kebersihan negara dengan pencapaian matlamat Wawasan 2020. Hal ini disebabkan terdapat urutan hujah yang telah diabaikan. Urutan hujah tersebut ialah negara yang bersih dapat menjamin kesihatan rakyat. Selanjutnya, rakyat yang sihat dapat melaksanakan tanggungjawab mereka dengan baik dan keadaan ini akan memberikan sumbangan kepada peningkatan produktiviti negara. Faktor peningkatan produktiviti inilah yang dapat membantu ke arah pencapaian matlamat Wawasan 2020.
Hujah seperti ini juga dikatakan hujah melampau kerana adalah sangat keterlaluan untuk menyatakan bahawa matlamat menjadi negara maju dapat dicapai dengan hanya menjaga kebersihan. Penjagaan kebersihan hanyalah salah satu prasyarat (daripada berpuluh-puluh prasyarat) untuk menjadi negara maju. Walau bagaimanapun, penghujahan ini tidak membayangkan adanya prasyarat-prasyarat lain tersebut. Adalah lebih baik jika penghujahan seperti yang berikut dikemukakan:
“Kita mesti menjaga kebersihan negara ini kerana penjagaan kebersihan merupakan salah satu prasyarat untuk menjadi negara maju dan seterusnya mencapai matlamat Wawasan 2020.”
d) Hujah Songsang
Hujah songsang berlaku disebabkan kegagalan membezakan ‘sebab’ dengan ‘akibat’ sesuatu masalah/fenomena. Dengan kata lain, ‘sebab’ telah disalahkenalpasti sebagai ‘akibat’ sementara ‘akibat’ disalahkenalpasti sebagai ‘sebab’. Sebagai contoh, antara ‘ponteng sekolah’ dengan ‘kurang minat belajar’, yang manakah ‘sebab’ dan yang mana pula ‘akibat’.
Hujah yang lazim dikemukakan ialah “pelajar ponteng sekolah kerana kurang minat belajar”. Dengan kata lain, ‘kurang minat belajar’ menjdi sebab pelajar ‘ponteng sekolah’ (akibat). Hujah ini tidak salah tetapi perlu juga diambil perhatian bahawa perkara sebaliknya boleh juga berlaku, iaitu pelajar hilang minat belajar (asalnya minat belajar) setelah terjebak dalam kegiatan ponteng sekolah. Dalam situasi ini ‘ponteng sekolah’ menjadi ‘sebab’ manakala ‘tidak minat belajar’ (akibat).
Kebolehan mengenalpasti ‘sebab’ dan ‘akibat’ sesuatu masalah penting dalam penyelesaian masalah berkenaan. Kebanyakan masalah yang tidak dapat diatasi berpunca daripada kegagalan mengenalpasti ‘sebab’ dan ‘akibat’ masalah berkenaan.
Isnin, 22 September 2008
Ayat (Sintaks)
Sintaksis – kajian berkenaan binaan/struktur ayat.
Definisi
Ayat ialah struktur (susunan perkataan) yang mengandungi topik cerita (subjek) dan cerita mengenai topik tersebut (predikat), serta mempunyai makna yang lengkap dan logik.
Unsur/Komponen Ayat
Sesuatu ayat mesti mengandungi subjek dan predikat. Dalam struktur dasarnya, ayat terbentuk daripada susunan subjek diikuti oleh predikat.
Ayat → subjek + predikat
Contoh: Siti + membaca buku di dalam biliknya.
Siti - subjek.
Membaca buku di dalam biliknya - predikat.
Selain subjek dan predikat, sesuatu ayat mungkin juga mengandungi objek, pelengkap dan keterangan/penerang. Objek ialah unsur yang hadir selepas frasa kerja transitif. Oleh itu, objek ialah sebahagian daripada predikat.
Contoh: Ali + memukul ular itu.
Ali - subjek
Memukul ular itu - predikat
Memukul - frasa kerja transitif
Ular itu - objek
Pelengkap pula ialah unsur yang hadir selepas sesetengah frasa kerja tak transitif. Oleh itu, pelengkap juga ialah sebahagian daripada predikat.
Contoh: Siti + pergi ke sekolah.
Siti - subjek
Pergi ke sekolah – predikat
Pergi - frasa kerja tak transitif
Ke sekolah - pelengkap
Keterangan boleh hadir dalam pelbagai posisi ayat tetapi ia boleh dibahagikan kepada dua kategori utama, iaitu keterangan subjek dan katerangan predikat. Keterangan subjek hadir sebelum/selepas subjek dan membentuk sebahagian daripada subjek.
Contoh: Seorang pelajar + dipilih untuk menyertai program itu.
Seorang pelajar - subjek
Seorang - keterangan (bilangan)
Contoh: Pelajar itu + dipilih untuk menyertai program tersebut.
Pelajar itu - subjek
Itu - keterangan (ketentuan)
Contoh: Dua orang pelajar USM + dipilih untuk menyertai program itu.
Dua orang pelajar USM - subjek
Dua orang - keterangan (bilangan dan penjodoh bilangan)
USM - keterangan (pemilik)
Keterangan predikat dapat dibahagikan kepada beberapa subkategori. Antaranya adalah keterangan frasa kerja (adverba), keterangan FN objek dan keterangan pelengkap.
(1) a. Siti menelaah bersungguh-sungguh pelajarannya..
b. Siti membaca novel kegemarannya.
c. Dia menjadi pensyarah universiti.
Dalam (1a), frasa “bersungguh-sungguh” ialah keterangan bagi frasa kerja “menelaah”. Dalam (1b), frasa “kegemarannya” ialah keterangan bagi FN objek “novel”. Dalam (1c), frasa “universiti” ialah keterangan frasa nama pelengkap “pensyarah”. Ayat asalnya adalah seperti yang berikut:
(1) a’. Siti menelaah pelajarannya..
b’. Siti membaca novel.
c’. Dia menjadi pensyarah.
Jenis-jenis Ayat
Pada umumnya terdapat dua jenis ayat sahaja iaitu ayat dasar dan ayat terbitan.
Ayat Dasar
Ayat yang belum melalui proses transformasi, iaitu penyisipan/penambahan, pengguguran atau pergerakan unsur (perkataan/frasa/klausa). Ia ialah ayat asal yang daripadanya diterbitkan ayat jenis lain (ayat terbitan).
Ada empat pola ayat dasar (berdasarkan susunan subjek + predikat).
a) FN + FN
Siti + guru.
b) FN + FAdjektif
Siti + pandai.
c) FN + FSN (sendi nama)
Siti + di dalam bilik.
d) FN + FKerja
Siti + tidur.
Ayat Terbitan
Ayat terbitan diterbitkan daripada ayat dasar melalui mana-mana proses transformasi. Dari segi bilangan klausa yang terdapat di dalamnya, ayat terbitan dapat dibahagikan kepada dua jenis, iaitu ayat tunggal dan ayat majmuk. Dari segi tujuan pula, ayat terbitan dapat dibahagikan kepada beberapa jenis. Antaranya adalah penyata, ayat soal, ayat perintah dan ayat seru.
a) Ayat Tunggal
Ayat yang mengandungi satu klausa/ayat sahaja.
Contoh: Siti guru sekolah rendah.
Siti tidur di dalam biliknya.
b) Ayat Majmuk
Ayat yang mengandungi dua atau lebih klausa di dalamnya. Berdasarkan status klausa
yang menganggotainya, ayat majmuk dapat dibahagikan kepada tiga jenis, iaitu
gabungan, pancangan dan campuran.
i) Ayat majmuk gabungan
Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat/klausa yang sama taraf (tiada
ayat/klausa induk). Sebagai contoh, enam ayat yang berikut boleh digabungkan
menjadi satu ayat majmuk.
1. Dia pandai menyanyi.
2. Dia pandai berlakon.
3. Dia pandai menggubah lagu.
4. Dia pandai mengarah filem.
5. Dia pandai menulis skrip.
6. Dia pandai berlawak.
Ayat majmuk: Dia pandai menyanyi, berlakon, menggubah lagu, mengarah filem,
menulis skrip dan berlawak.
ii) Ayat majmuk pancangan
Ayat yang mengandungi dua ayat yang tidak sama taraf (satu ayat induk dan satu
lagi ayat kecil / klausa).
Nota: Ayat induk ialah ayat yang wujud secara bebas (tidak bergantung pada kewujudan
ayat lain) sementara ayat kecil ialah ayat yang wujud secara terikat (kewujudannya
bergantung pada kewujudan ayat induk).
Dari segi jenis kata hubung yang berfungsi menghubungkan klausa induk dengan
klausa kecil di dalamnya, ayat majmuk pancangan dapat dibahagikan kepada dua
jenis, iaitu komplemen dan relatif.
i) Ayat majmuk pancangan komplemen (”bahawa”, ”supaya”/”agar”)
Dia menegaskan bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan.
Ayat induk : Dia menegaskan ”sesuatu”.
Ayat kecil : bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan.
Perhatikan: Kewujudan ayat kecil ”bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha
dan pengorbanan” adalah terikat dengan kewujudan ayat induk ”dia
menegaskan sesuatu”.
ii) Ayat majmuk pancangan relatif (”yang”)
Orang yang meminjam buku itu (ialah) Ali.
Ayat induk : Orang meminjam buku itu.
Ayat kecil : Orang itu (ialah) Ali.
iii) Ayat Majmuk Campuran
Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat pelbagai jenis.
Contoh: Ali membaca buku tetapi kawan-kawannya yang keletihan telah tidur
nyenyak di dalam bilik masing-masing.
Ali membaca buku. – ayat dasar.
Kawan-kawannya yang keletihan .... – ayat majmuk pancangan relatif.
Proses Penerbitan Ayat
Terdapat tiga proses penerbitan ayat, iaitu penambahan/penyisipan, pengguguran dan penyusunan semula/pemindahan unsur. Dalam bahagian ini akan dibincangkan proses yang dapat menerbitkan ayat yang posisi pangkalnya tidak diisi oleh frasa nama. Dengan kata lain, ayat yang tidak bermula dengan frasa nama. Hal ini perlu dijelaskan kerana ada orang berpandangan bahawa sesetengah jenis perkataan/frasa, misalnya kata tunjuk dan frasa sendi nama, tidak boleh mengisi posisi ini.
Nota: Istilah yang biasa digunakan untuk proses penerbitan ayat ialah proses sintaksis
atau transformasi.
a) Ayat bermula dengan FK, FA dan FSN
Proses transformasi yang dapat menjana ayat seperti ini ialah penyusunan semula urutan subjek dan predikat. Dalam proses ini, seluruh predikat atau sebahagian unsurnya akan dipindahkan ke pangkal ayat, lalu mengubah pola ayat menjadi predikat + subjek atau predikat (sebahagian) + subjek + predikat (sebahagian). Oleh sebab predikat ayat mungkin terdiri daripada frasa kerja (FK), frasa adjektif (FA) atau frasa sendi nama (FSN), ayat yang terjana akan bermula dengan jenis frasa ini.
(2) a. Berdamai juga mereka akhirnya.
b. Sungguh indah pemandangan di pantai ini.
c. Di sinilah rumah saya.
Ayat (2a) bermula dengan FK ”berdamai”, ayat (2b) bermula dengan FA ”sungguh indah” dan ayat (2c) bermula dengan FSN ”disinilah”. Ayat (2a) diterbitkan melalui pemindahan sebahagian unsur predikat ”berdamai juga akhirnya” manakala ayat (2b) dan (2c) diterbitkan melalui pemindahan seluruh predikat. Ayat asalnya adalah seperti yang berikut:
(2) a’. Mereka berdamai juga akhirnya.
b’. Pemandangan di pantai ini sungguh indah.
c’. Rumah saya di sinilah.
Nota: Oleh sebab ayat yang melalui proses transformasi penyusunan semula ini
berstruktur terbalik, iaitu predikat + subjek, ia juga dikenali sebagai ayat songsang.
Proses yang menerbitkannya dikenali juga sebagai penyongsangan ayat.
b) Ayat bermula dengan kata kerja, kata adjektif, kata tunjuk dan kata hubung
Proses transformasi yang dapat menjana ayat seperti ini ialah pengguguran perkataan. Dalam proses ini, perkataan yang menjadi inti bagi FN yang berfungsi sebagai subjek sesuatu ayat digugurkan, meninggalkan unsur keterangan bagi FN berkenaan untuk mengisi posisi subjek ayat. Oleh sebab keterangan bagi sesuatu FN boleh terdiri daripada KK, KA, kata tunjuk atau kata hubung, ayat yang terjana akan bermula dengan jenis perkataan ini.
(3) a. Membaca meluaskan pengetahuan.
b. Putih melambangkan kesucian dan keikhlasan.
c. Itu menara Kuala Lumpur.
d. Yang tinggi itu menara Kuala Lumpur.
Semua ayat (3a-d) telah melalui pengguguran kata nama yang menjadi inti FN subjek. Dalam ayat (3a), KN yang digugurkan ialah ”hobi” (daripada FN ”hobi membaca”). Dalam ayat (3b) KN yang digugurkan ialah ”warna” (daripada FN ”warna putih”).
Dalam ayat (3c), KN yang digugurkan ialah ”bangunan” (daripada FN ”bangunan itu”). Perlu dijelaskan bahawa FN bentuk ini hanya boleh melalui pengguguran KN inti jika predikat ayat ialah FN (”menara Kuala Lumpur” ialah FN). Jika tidak, ayat (4a’) dan (4b’) yang dijana tidak gramatis.
(4) a. Bangunan itu sangat cantik.
a’. *Itu sangat cantik.
b. Bangunan itu di Kuala Lumpur.
b’. *Itu di Kuala lumpur.
Pengguguran KN ”bangunan” daripada FN ”bangunan itu” menyebabkan ayat yang dijana tidak gramatis kerana predikat ayat berkenaan ialah FA ”sangat cantik (4a) dan FSN ”di Kuala Lumpur” (4b).
Dalam ayat (3d) KN yang digugurkan ialah ”bangunan” (daripada FN ”bangunan yang tinggi itu”). Perlu dijelaskan bahawa FN bentuk ini hanya boleh melalui pengguguran KN inti jika predikat ayat ialah FN (”menara Kuala Lumpur” ialah FN). Jika tidak, ayat (5a’) dan (5b’) yang dijana tidak gramatis.
(5) a. Bangunan yang tinggi itu sangat cantik.
a’. *Yang tinggi itu sangat cantik.
b. Bangunan yang tinggi itu di Kuala Lumpur.
b’. *Yang tinggi itu di Kuala lumpur.
Pengguguran KN ”bangunan” daripada FN ”bangunan yang tinggi itu” menyebabkan ayat yang dijana tidak gramatis kerana predikat ayat berkenaan ialah FA ”sangat cantik (5a) dan FSN ”di Kuala Lumpur” (5b).
Ayat asal bagi (3a-d) adalah seperti yang berikut:
(3) a’. Hobi membaca meluaskan pengetahuan.
b’. Warna putih melambangkan kesucian dan keikhlasan.
c’. Bangunan itu menara Kuala Lumpur.
d’. Bangunan yang tinggi itu menara Kuala Lumpur.
Definisi
Ayat ialah struktur (susunan perkataan) yang mengandungi topik cerita (subjek) dan cerita mengenai topik tersebut (predikat), serta mempunyai makna yang lengkap dan logik.
Unsur/Komponen Ayat
Sesuatu ayat mesti mengandungi subjek dan predikat. Dalam struktur dasarnya, ayat terbentuk daripada susunan subjek diikuti oleh predikat.
Ayat → subjek + predikat
Contoh: Siti + membaca buku di dalam biliknya.
Siti - subjek.
Membaca buku di dalam biliknya - predikat.
Selain subjek dan predikat, sesuatu ayat mungkin juga mengandungi objek, pelengkap dan keterangan/penerang. Objek ialah unsur yang hadir selepas frasa kerja transitif. Oleh itu, objek ialah sebahagian daripada predikat.
Contoh: Ali + memukul ular itu.
Ali - subjek
Memukul ular itu - predikat
Memukul - frasa kerja transitif
Ular itu - objek
Pelengkap pula ialah unsur yang hadir selepas sesetengah frasa kerja tak transitif. Oleh itu, pelengkap juga ialah sebahagian daripada predikat.
Contoh: Siti + pergi ke sekolah.
Siti - subjek
Pergi ke sekolah – predikat
Pergi - frasa kerja tak transitif
Ke sekolah - pelengkap
Keterangan boleh hadir dalam pelbagai posisi ayat tetapi ia boleh dibahagikan kepada dua kategori utama, iaitu keterangan subjek dan katerangan predikat. Keterangan subjek hadir sebelum/selepas subjek dan membentuk sebahagian daripada subjek.
Contoh: Seorang pelajar + dipilih untuk menyertai program itu.
Seorang pelajar - subjek
Seorang - keterangan (bilangan)
Contoh: Pelajar itu + dipilih untuk menyertai program tersebut.
Pelajar itu - subjek
Itu - keterangan (ketentuan)
Contoh: Dua orang pelajar USM + dipilih untuk menyertai program itu.
Dua orang pelajar USM - subjek
Dua orang - keterangan (bilangan dan penjodoh bilangan)
USM - keterangan (pemilik)
Keterangan predikat dapat dibahagikan kepada beberapa subkategori. Antaranya adalah keterangan frasa kerja (adverba), keterangan FN objek dan keterangan pelengkap.
(1) a. Siti menelaah bersungguh-sungguh pelajarannya..
b. Siti membaca novel kegemarannya.
c. Dia menjadi pensyarah universiti.
Dalam (1a), frasa “bersungguh-sungguh” ialah keterangan bagi frasa kerja “menelaah”. Dalam (1b), frasa “kegemarannya” ialah keterangan bagi FN objek “novel”. Dalam (1c), frasa “universiti” ialah keterangan frasa nama pelengkap “pensyarah”. Ayat asalnya adalah seperti yang berikut:
(1) a’. Siti menelaah pelajarannya..
b’. Siti membaca novel.
c’. Dia menjadi pensyarah.
Jenis-jenis Ayat
Pada umumnya terdapat dua jenis ayat sahaja iaitu ayat dasar dan ayat terbitan.
Ayat Dasar
Ayat yang belum melalui proses transformasi, iaitu penyisipan/penambahan, pengguguran atau pergerakan unsur (perkataan/frasa/klausa). Ia ialah ayat asal yang daripadanya diterbitkan ayat jenis lain (ayat terbitan).
Ada empat pola ayat dasar (berdasarkan susunan subjek + predikat).
a) FN + FN
Siti + guru.
b) FN + FAdjektif
Siti + pandai.
c) FN + FSN (sendi nama)
Siti + di dalam bilik.
d) FN + FKerja
Siti + tidur.
Ayat Terbitan
Ayat terbitan diterbitkan daripada ayat dasar melalui mana-mana proses transformasi. Dari segi bilangan klausa yang terdapat di dalamnya, ayat terbitan dapat dibahagikan kepada dua jenis, iaitu ayat tunggal dan ayat majmuk. Dari segi tujuan pula, ayat terbitan dapat dibahagikan kepada beberapa jenis. Antaranya adalah penyata, ayat soal, ayat perintah dan ayat seru.
a) Ayat Tunggal
Ayat yang mengandungi satu klausa/ayat sahaja.
Contoh: Siti guru sekolah rendah.
Siti tidur di dalam biliknya.
b) Ayat Majmuk
Ayat yang mengandungi dua atau lebih klausa di dalamnya. Berdasarkan status klausa
yang menganggotainya, ayat majmuk dapat dibahagikan kepada tiga jenis, iaitu
gabungan, pancangan dan campuran.
i) Ayat majmuk gabungan
Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat/klausa yang sama taraf (tiada
ayat/klausa induk). Sebagai contoh, enam ayat yang berikut boleh digabungkan
menjadi satu ayat majmuk.
1. Dia pandai menyanyi.
2. Dia pandai berlakon.
3. Dia pandai menggubah lagu.
4. Dia pandai mengarah filem.
5. Dia pandai menulis skrip.
6. Dia pandai berlawak.
Ayat majmuk: Dia pandai menyanyi, berlakon, menggubah lagu, mengarah filem,
menulis skrip dan berlawak.
ii) Ayat majmuk pancangan
Ayat yang mengandungi dua ayat yang tidak sama taraf (satu ayat induk dan satu
lagi ayat kecil / klausa).
Nota: Ayat induk ialah ayat yang wujud secara bebas (tidak bergantung pada kewujudan
ayat lain) sementara ayat kecil ialah ayat yang wujud secara terikat (kewujudannya
bergantung pada kewujudan ayat induk).
Dari segi jenis kata hubung yang berfungsi menghubungkan klausa induk dengan
klausa kecil di dalamnya, ayat majmuk pancangan dapat dibahagikan kepada dua
jenis, iaitu komplemen dan relatif.
i) Ayat majmuk pancangan komplemen (”bahawa”, ”supaya”/”agar”)
Dia menegaskan bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan.
Ayat induk : Dia menegaskan ”sesuatu”.
Ayat kecil : bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha dan pengorbanan.
Perhatikan: Kewujudan ayat kecil ”bahawa kejayaannya dicapai melalui usaha
dan pengorbanan” adalah terikat dengan kewujudan ayat induk ”dia
menegaskan sesuatu”.
ii) Ayat majmuk pancangan relatif (”yang”)
Orang yang meminjam buku itu (ialah) Ali.
Ayat induk : Orang meminjam buku itu.
Ayat kecil : Orang itu (ialah) Ali.
iii) Ayat Majmuk Campuran
Ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat pelbagai jenis.
Contoh: Ali membaca buku tetapi kawan-kawannya yang keletihan telah tidur
nyenyak di dalam bilik masing-masing.
Ali membaca buku. – ayat dasar.
Kawan-kawannya yang keletihan .... – ayat majmuk pancangan relatif.
Proses Penerbitan Ayat
Terdapat tiga proses penerbitan ayat, iaitu penambahan/penyisipan, pengguguran dan penyusunan semula/pemindahan unsur. Dalam bahagian ini akan dibincangkan proses yang dapat menerbitkan ayat yang posisi pangkalnya tidak diisi oleh frasa nama. Dengan kata lain, ayat yang tidak bermula dengan frasa nama. Hal ini perlu dijelaskan kerana ada orang berpandangan bahawa sesetengah jenis perkataan/frasa, misalnya kata tunjuk dan frasa sendi nama, tidak boleh mengisi posisi ini.
Nota: Istilah yang biasa digunakan untuk proses penerbitan ayat ialah proses sintaksis
atau transformasi.
a) Ayat bermula dengan FK, FA dan FSN
Proses transformasi yang dapat menjana ayat seperti ini ialah penyusunan semula urutan subjek dan predikat. Dalam proses ini, seluruh predikat atau sebahagian unsurnya akan dipindahkan ke pangkal ayat, lalu mengubah pola ayat menjadi predikat + subjek atau predikat (sebahagian) + subjek + predikat (sebahagian). Oleh sebab predikat ayat mungkin terdiri daripada frasa kerja (FK), frasa adjektif (FA) atau frasa sendi nama (FSN), ayat yang terjana akan bermula dengan jenis frasa ini.
(2) a. Berdamai juga mereka akhirnya.
b. Sungguh indah pemandangan di pantai ini.
c. Di sinilah rumah saya.
Ayat (2a) bermula dengan FK ”berdamai”, ayat (2b) bermula dengan FA ”sungguh indah” dan ayat (2c) bermula dengan FSN ”disinilah”. Ayat (2a) diterbitkan melalui pemindahan sebahagian unsur predikat ”berdamai juga akhirnya” manakala ayat (2b) dan (2c) diterbitkan melalui pemindahan seluruh predikat. Ayat asalnya adalah seperti yang berikut:
(2) a’. Mereka berdamai juga akhirnya.
b’. Pemandangan di pantai ini sungguh indah.
c’. Rumah saya di sinilah.
Nota: Oleh sebab ayat yang melalui proses transformasi penyusunan semula ini
berstruktur terbalik, iaitu predikat + subjek, ia juga dikenali sebagai ayat songsang.
Proses yang menerbitkannya dikenali juga sebagai penyongsangan ayat.
b) Ayat bermula dengan kata kerja, kata adjektif, kata tunjuk dan kata hubung
Proses transformasi yang dapat menjana ayat seperti ini ialah pengguguran perkataan. Dalam proses ini, perkataan yang menjadi inti bagi FN yang berfungsi sebagai subjek sesuatu ayat digugurkan, meninggalkan unsur keterangan bagi FN berkenaan untuk mengisi posisi subjek ayat. Oleh sebab keterangan bagi sesuatu FN boleh terdiri daripada KK, KA, kata tunjuk atau kata hubung, ayat yang terjana akan bermula dengan jenis perkataan ini.
(3) a. Membaca meluaskan pengetahuan.
b. Putih melambangkan kesucian dan keikhlasan.
c. Itu menara Kuala Lumpur.
d. Yang tinggi itu menara Kuala Lumpur.
Semua ayat (3a-d) telah melalui pengguguran kata nama yang menjadi inti FN subjek. Dalam ayat (3a), KN yang digugurkan ialah ”hobi” (daripada FN ”hobi membaca”). Dalam ayat (3b) KN yang digugurkan ialah ”warna” (daripada FN ”warna putih”).
Dalam ayat (3c), KN yang digugurkan ialah ”bangunan” (daripada FN ”bangunan itu”). Perlu dijelaskan bahawa FN bentuk ini hanya boleh melalui pengguguran KN inti jika predikat ayat ialah FN (”menara Kuala Lumpur” ialah FN). Jika tidak, ayat (4a’) dan (4b’) yang dijana tidak gramatis.
(4) a. Bangunan itu sangat cantik.
a’. *Itu sangat cantik.
b. Bangunan itu di Kuala Lumpur.
b’. *Itu di Kuala lumpur.
Pengguguran KN ”bangunan” daripada FN ”bangunan itu” menyebabkan ayat yang dijana tidak gramatis kerana predikat ayat berkenaan ialah FA ”sangat cantik (4a) dan FSN ”di Kuala Lumpur” (4b).
Dalam ayat (3d) KN yang digugurkan ialah ”bangunan” (daripada FN ”bangunan yang tinggi itu”). Perlu dijelaskan bahawa FN bentuk ini hanya boleh melalui pengguguran KN inti jika predikat ayat ialah FN (”menara Kuala Lumpur” ialah FN). Jika tidak, ayat (5a’) dan (5b’) yang dijana tidak gramatis.
(5) a. Bangunan yang tinggi itu sangat cantik.
a’. *Yang tinggi itu sangat cantik.
b. Bangunan yang tinggi itu di Kuala Lumpur.
b’. *Yang tinggi itu di Kuala lumpur.
Pengguguran KN ”bangunan” daripada FN ”bangunan yang tinggi itu” menyebabkan ayat yang dijana tidak gramatis kerana predikat ayat berkenaan ialah FA ”sangat cantik (5a) dan FSN ”di Kuala Lumpur” (5b).
Ayat asal bagi (3a-d) adalah seperti yang berikut:
(3) a’. Hobi membaca meluaskan pengetahuan.
b’. Warna putih melambangkan kesucian dan keikhlasan.
c’. Bangunan itu menara Kuala Lumpur.
d’. Bangunan yang tinggi itu menara Kuala Lumpur.
Selasa, 2 September 2008
Makna Imbuhan Akhiran pada KKT
Terdapat dua imbuhan akhiran dalam pembentukan sesuatu kata kerja transitif (KKT), iaitu +i dan +kan. Imbuhan akhiran ini mendokong maksud tertentu. Makna ini bergantung pada jenis sesuatu KKT (sama asal atau terbitan). Bagi KKT terbitan, makna ini juga bergantung pada jenis kata dasar (sama ada kata nama (KN), kata adjektif (KA) atau kata kerja tak transitif (KKTT)) yang daripadanya KKT berkenaan diterbitkan. Nota ini akan menghuraikan makna yang didokong oleh kedua-dua imbuhan ini bagi setiap kategori KKT.
Nota: Satu lagi imbuhan akhiran dalam pembentukan sesuatu KKT, iaitu +per, adalah
sama dengan +kan.
Makna imbuhan akhiran +i pada KKT asal
Menunjukkan perbuatan dilakukan berulang-ulang / bersungguh-sungguh.
Contoh : Ali memukuli ular itu.
Maksud : Ali memukul ular itu berkali-kali/bersungguh-sungguh.
Makna imbuhan akhiran +kan pada KKT asal
a) Makna ”benefaktif”, iaitu objek tepat ayat mendapat faedah daripada perbuatan.
Contoh : Siti membacakan adiknya buku cerita.
Maksud : Objek tepat ayat, iaitu ”adiknya”, mendapat faedah daripada perbuatan
”membacakan”.
b) Objek ayat ialah alat untuk melakukan perbuatan
Contoh : Siti menguiskan ranting kayu ke pasir pantai.
Maksud : Objek ayat, iaitu ”ranting kayu”, ialah alat untuk melakukan perbuatan
”menguiskan”.
Makna imbuhan akhiran +i pada KKT yang diterbitkan daripada KN
a) Meletakkan / membubuh
Contoh : Siti menggarami ikan.
Maksud : Siti meletakkan garam pada ikan.
b) Menjadi
Contoh : Parameswara merajai Melaka.
Maksud : Parameswara menjadi raja Melaka.
c) Memberi
Contoh : Siti menghadiahi ibunya seutas kalung emas.
Maksud : Siti memberi ibunya hadiah seutas kalung emas.
Makna imbuhan akhiran +kan pada KKT yang diterbitkan daripada KN
a) Makna ”kausatif” atau menjadikan
Contoh : Rakyat Melaka merajakan Parameswara.
Maksud : Rakyat Melaka menjadikan Parameswara raja.
b) Memasukkan
Contoh : Pak Wan menyekolahkan anak-anaknya.
Maksud : Pak Wan memasukkan anak-anaknya ke sekolah.
Makna imbuhan akhiran +i pada KKT yang diterbitkan daripada KA
a) Subjek ayat ialah ”pemangkin”, iaitu dengan sifat tertentu (termasuk warna) yang ada
padanya, ia boleh mengenakan sifat tersebut pada pihak lain (objek ayat).
Contoh : Salji memutihi puncak gunung Fuji.
Maksud : Subjek ayat, iaitu ”salji”, ialah pemangkin yang mempunyai sifat (warna)
putih dan ia mengenakan warna itu pada objek ayat, iaitu ”puncak
gunung Fuji”.
Makna imbuhan akhiran +kan pada KKT yang diterbitkan daripada KA
a) Subjek ayat ialah ”agen”, iaitu perbuatan/tindakannya menyebabkan objek ayat
berubah dari segi sifat.
Contoh : Ali memutihkan kasutnya dengan kapur.
Maksud : Subjek ayat, iaitu ”Ali”, ialah agen yang memutihkan kasut.
Nota: Perbezaan ”agen” dengan ”pemangkin” ialah ia (agen) tidak mempunyai sifat
tertentu yang kerana sifatnya itu, sifat objek ayat berubah.
Makna imbuhan akhiran +i pada KKT yang diterbitkan daripada KKTT
a) Subjek ayat yang melakukan perbuatan berkenaan.
Contoh : Ali memasuki kotak itu.
Maksud : Subjek ayat, iaitu ”Ali, yang ”masuk” ke dalam kotak.
Contoh : Dia memperisteri Siti.
Maksud : Subjek ayat, iaitu ”dia”, yang ”beristeri”. Oleh itu, ”dia” mesti lelaki.
Makna imbuhan akhiran pada KKT yang diterbitkan daripada KKTT
a) Objek ayat yang melakukan perbuatan berkenaan.
Contoh : Ali memasukkan buku-buku ke dalam kotak.
Maksud : Objek ayat, iaitu ”buku-buku”, yang ”masuk” ke dalam kotak.
Contoh : Pak Wan memperisterikan anaknya dengan Siti.
Maksud : Objek ayat, iaitu ”anaknya”, yang ”beristeri”. Oleh itu, ”anaknya” mesti
lelaki.
Nota: Satu lagi imbuhan akhiran dalam pembentukan sesuatu KKT, iaitu +per, adalah
sama dengan +kan.
Makna imbuhan akhiran +i pada KKT asal
Menunjukkan perbuatan dilakukan berulang-ulang / bersungguh-sungguh.
Contoh : Ali memukuli ular itu.
Maksud : Ali memukul ular itu berkali-kali/bersungguh-sungguh.
Makna imbuhan akhiran +kan pada KKT asal
a) Makna ”benefaktif”, iaitu objek tepat ayat mendapat faedah daripada perbuatan.
Contoh : Siti membacakan adiknya buku cerita.
Maksud : Objek tepat ayat, iaitu ”adiknya”, mendapat faedah daripada perbuatan
”membacakan”.
b) Objek ayat ialah alat untuk melakukan perbuatan
Contoh : Siti menguiskan ranting kayu ke pasir pantai.
Maksud : Objek ayat, iaitu ”ranting kayu”, ialah alat untuk melakukan perbuatan
”menguiskan”.
Makna imbuhan akhiran +i pada KKT yang diterbitkan daripada KN
a) Meletakkan / membubuh
Contoh : Siti menggarami ikan.
Maksud : Siti meletakkan garam pada ikan.
b) Menjadi
Contoh : Parameswara merajai Melaka.
Maksud : Parameswara menjadi raja Melaka.
c) Memberi
Contoh : Siti menghadiahi ibunya seutas kalung emas.
Maksud : Siti memberi ibunya hadiah seutas kalung emas.
Makna imbuhan akhiran +kan pada KKT yang diterbitkan daripada KN
a) Makna ”kausatif” atau menjadikan
Contoh : Rakyat Melaka merajakan Parameswara.
Maksud : Rakyat Melaka menjadikan Parameswara raja.
b) Memasukkan
Contoh : Pak Wan menyekolahkan anak-anaknya.
Maksud : Pak Wan memasukkan anak-anaknya ke sekolah.
Makna imbuhan akhiran +i pada KKT yang diterbitkan daripada KA
a) Subjek ayat ialah ”pemangkin”, iaitu dengan sifat tertentu (termasuk warna) yang ada
padanya, ia boleh mengenakan sifat tersebut pada pihak lain (objek ayat).
Contoh : Salji memutihi puncak gunung Fuji.
Maksud : Subjek ayat, iaitu ”salji”, ialah pemangkin yang mempunyai sifat (warna)
putih dan ia mengenakan warna itu pada objek ayat, iaitu ”puncak
gunung Fuji”.
Makna imbuhan akhiran +kan pada KKT yang diterbitkan daripada KA
a) Subjek ayat ialah ”agen”, iaitu perbuatan/tindakannya menyebabkan objek ayat
berubah dari segi sifat.
Contoh : Ali memutihkan kasutnya dengan kapur.
Maksud : Subjek ayat, iaitu ”Ali”, ialah agen yang memutihkan kasut.
Nota: Perbezaan ”agen” dengan ”pemangkin” ialah ia (agen) tidak mempunyai sifat
tertentu yang kerana sifatnya itu, sifat objek ayat berubah.
Makna imbuhan akhiran +i pada KKT yang diterbitkan daripada KKTT
a) Subjek ayat yang melakukan perbuatan berkenaan.
Contoh : Ali memasuki kotak itu.
Maksud : Subjek ayat, iaitu ”Ali, yang ”masuk” ke dalam kotak.
Contoh : Dia memperisteri Siti.
Maksud : Subjek ayat, iaitu ”dia”, yang ”beristeri”. Oleh itu, ”dia” mesti lelaki.
Makna imbuhan akhiran pada KKT yang diterbitkan daripada KKTT
a) Objek ayat yang melakukan perbuatan berkenaan.
Contoh : Ali memasukkan buku-buku ke dalam kotak.
Maksud : Objek ayat, iaitu ”buku-buku”, yang ”masuk” ke dalam kotak.
Contoh : Pak Wan memperisterikan anaknya dengan Siti.
Maksud : Objek ayat, iaitu ”anaknya”, yang ”beristeri”. Oleh itu, ”anaknya” mesti
lelaki.
Isnin, 28 Julai 2008
Latihan Terjemahan
Buckle up
Wearing a safety belt can spell the difference
between life and death, in the event of a crash
Drivers are responsible for the safety of their passengers. Any carelessness or lapse in concentration can cause death or seriuos injury to passengers. As a driver, you have the right to insist that your front and back passengers use their seat belts.
Statistics indicates that 65% of accidents happen close to the home. We never know when we may be encounter an amergency. Often enough, it may be the result of third party error. So, do not assume that it can never happen to you. It is better to be safe than sorry.
The use of the seat belts is the cheapest and the most effective way to reduce road fatalities to car drivers and their passengers. Thus, the seat belt was made mandatory for all drivers and front passengers ini 1973.
Recent findings by the Malaysian Institute of Road Safety Research (Miros) shoe that 350 lives can be saved every year if wearing rear seat belts were made compulsory and enforced.
According to the survey by Miros, only about 5% of rear seat passengers use their seat belts.
The major cause of passengers fatality is head injuries, which account for more than half of all car-related fatalities. This Usually occurs when occupants are thrown out of the vehicle or when they hit the car seta or dashboard.
An accident is not just a collison between two vehicles; there is a chain reaction that happens inside the vehicle. Bear in mind that you are traveling as fast as the cra and when the collison occurs the car stops, but you continue to travel at the same speed. In such an emergency, your seat belt is your only speed breaker.
During a collison between two vehicles, if seat belts are not used, the back passenger will be thrown against the front seat, while the front passengers will crash into the windshield. Due to the speed at which the passenger is traveling, the internal organs will collide against the skeletal frame, causing various internal injuries.
Umbrellas, heavy tools, bags and even loose change in the car can be hazardous during an accident, as these may fly and hit the passengers.
By retaining the body in the original position during a crash, front seat passengers can reduce the risk of fatal injury by 45%, and the risk of moderate to critical injury by 50%. The seat belt also help the drivers to control the car in the event of a crash, as it holds him in place.
Dipetik daripada The Star 12 September 2007
Wearing a safety belt can spell the difference
between life and death, in the event of a crash
Drivers are responsible for the safety of their passengers. Any carelessness or lapse in concentration can cause death or seriuos injury to passengers. As a driver, you have the right to insist that your front and back passengers use their seat belts.
Statistics indicates that 65% of accidents happen close to the home. We never know when we may be encounter an amergency. Often enough, it may be the result of third party error. So, do not assume that it can never happen to you. It is better to be safe than sorry.
The use of the seat belts is the cheapest and the most effective way to reduce road fatalities to car drivers and their passengers. Thus, the seat belt was made mandatory for all drivers and front passengers ini 1973.
Recent findings by the Malaysian Institute of Road Safety Research (Miros) shoe that 350 lives can be saved every year if wearing rear seat belts were made compulsory and enforced.
According to the survey by Miros, only about 5% of rear seat passengers use their seat belts.
The major cause of passengers fatality is head injuries, which account for more than half of all car-related fatalities. This Usually occurs when occupants are thrown out of the vehicle or when they hit the car seta or dashboard.
An accident is not just a collison between two vehicles; there is a chain reaction that happens inside the vehicle. Bear in mind that you are traveling as fast as the cra and when the collison occurs the car stops, but you continue to travel at the same speed. In such an emergency, your seat belt is your only speed breaker.
During a collison between two vehicles, if seat belts are not used, the back passenger will be thrown against the front seat, while the front passengers will crash into the windshield. Due to the speed at which the passenger is traveling, the internal organs will collide against the skeletal frame, causing various internal injuries.
Umbrellas, heavy tools, bags and even loose change in the car can be hazardous during an accident, as these may fly and hit the passengers.
By retaining the body in the original position during a crash, front seat passengers can reduce the risk of fatal injury by 45%, and the risk of moderate to critical injury by 50%. The seat belt also help the drivers to control the car in the event of a crash, as it holds him in place.
Dipetik daripada The Star 12 September 2007
Langgan:
Catatan (Atom)